Świadczenia niepięnieżne w spółce z o.o. to często droga do niepłacenia składek ZUS. Czy jest to skuteczny i dobrze obrany kierunek?

Przepisy kodeksu spółek handlowych umożliwiają zobowiązanie wspólnika do wykonywania powtarzających się świadczeń niepieniężnych za wynagrodzeniem na rzecz spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Podejmowanie tego rodzaju działań w zamian za wynagrodzenie, zasadniczo, nie stanowi tytułu do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego (jest wolne od składek ZUS).

W interpretacjach indywidualnych NFZ, które ukazują się od jakiegoś czasu, organ wskazuje jednak, że wspólnicy mają tytuł do ubezpieczeń społecznych realizując świadczenia niepieniężne.

Dlaczego? Jak swoje stanowisko argumentuje NFZ? I czy nie ma korzystnego rozwiązania owego problemu?

Piszę o tym poniżej.

I. Powtarzające się świadczenia niepieniężne – czym są?

Art. 176 § 1 k.s.h. stanowi, że wspólnik spółki z o.o. może być zobowiązany do powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Wówczas w umowie spółki należy podać rodzaj i zakres świadczeń, jakie dany wspólnik ma wykonywać.

Wspólnik otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie.

Nieodpłatnym świadczeniem nie może być realizacja zadań w spółce wynikająca z bycia wspólnikiem (np. przeglądanie ksiąg rachunkowych spółki). Jeśli wspólnik jest zarazem członkiem zarządu to nieodpłatnymi świadczeniami nie mogą być czynności związane z prowadzeniem spraw spółki i reprezentacją spółki.

Najprościej wyjaśnić to na przykładzie. Jeśli spółka z o.o. zajmuje się produkcją zaproszeń to wspólnik może wykonywać projekty tych zaproszeń. Jeśli spółka prowadzi biura coworkingowe to wspólnik może odpowiadać za przygotowywanie szablonów umów i innych dokumentów.

Istotne są dwie kwestie:

⇒ to świadczenie nie może polegać na przekazywaniu na rzecz spółki środków pieniężnych – ma to być świadczenie niepieniężne,

⇒ to świadczenie ma być powtarzalne, a nie ciągłe lub jednorazowe.

II. Świadczenia niepieniężne bez ZUS – niekorzystne stanowisko NFZ

W jednej z interpretacji stan faktyczny był następujący:

Wnioskodawca prowadził działalność w przedmiocie dystrybucji i dostarczania artykułów w biurowych i szkolnych na terytorium RP. Wnioskodawca zamierzał zmienić umowę spółki wprowadzając do jej treści świadczenia niepieniężne. Te powtarzające się świadczenia niepieniężne to miały być m.in.: okresowe doradztwo prawne, sporządzanie pism sądowych i pism windykacyjne, wystawianie faktur, czynności konsultacyjne. Czynności miały być wykonywane co tydzień. Wspólnik miał otrzymywać z tego tytułu wynagrodzenie.

NFZ uznało, że wspólnik powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu jako zleceniobiorca na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Dlaczego?

NFZ wyszło od tego, że umowa spółki jest umową cywilnoprawną, a kodeks spółek handlowych nakazuje w sprawach nieuregulowanych stosować przepisy Kodeksu cywilnego, który, z kolei, reguluje umowę zlecenia lub umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu.

Powtarzające się świadczenia niepieniężne mają mieć charakter periodyczny – nie jednorazowy ani nie stały. NFZ uznał, że wykonywanie co tydzień czynności wymienionych w umowie oznacza wykonywanie ich na bieżąco, a więc stale. Jak NFZ tłumaczył dalej, stałość zachowania nie oznacza, że świadczenia muszą być wykonywane nieprzerwanie, wystarczające jest to, żeby powtarzały się one tworząc funkcjonalną całość. Tak, brzmi to skomplikowanie.

W ocenie NFZ, powtarzalność, o jakiej mowa w art. 176 k.s.h., musi być widoczna na pierwszy rzut oka. Chodzi o ewidentne czynienie świadczeń w określonych, regularnych odstępach.

W związku z tym, NFZ doszedł do wniosku, że stałe i bieżące wykonywanie zadań opisanych w umowie spółki oznacza wykonywanie ich na podstawie odrębnego stosunku cywilnoprawnego (choć wynikającego z umowy spółki):

Na gruncie przedstawionego stanu faktycznego nie można bowiem potwierdzić tezy, jakoby opisana relacja pomiędzy wspólnikiem a spółką ma charakter stosunku uczestnictwa, ustanowionego w art. 176 KSH. Wobec tego, stosownie do treści art. 2 KSH, kwalifikacji prawnej tak oznaczonego zobowiązania należałoby dokonać z zastosowaniem przepisów k.c. Natura opisanego stosunku obligacyjnego wypełnia przesłanki tytułu do objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym, o jakim mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy o świadczeniach

(Decyzja Prezesa NFZ z dnia 5 sierpnia 2022 r. nr 146/2022/BP).

III. Jak uregulować w umowie spółki powtarzające się świadczenia niepieniężne?

Po lekturze kilku takich decyzji nasuwają mi się następujące wnioski:

⇒ należy w umowie spółki dokładnie określić rodzaj świadczenia i zestawić go z okresem tego świadczenia, np. przeprowadzenie jednej konsultacji prawnej z kontrahentem w uzgodnionym z nim terminie raz w miesiącu,

⇒ należy w umowie spółki określić ilość bądź częstotliwość wykonywania określonych świadczeń, np. raz w miesiącu, raz w roku kalendarzowym.

Chodzi o to, aby tak sformułować postanowienie umowne o powtarzających się świadczeniach niepieniężnych, aby te wszystkie świadczenia (zadania) do wykonania przez wspólnika nie sprawiały wrażenia, że będą wykonywane przez tego wspólnika ciągle jak w przypadku pracownika czy zleceniobiorcy. Przy odrobinie wysiłku to da się zrobić.

IV. Podsumowanie – świadczenia niepieniężne bez ZUS w społce z o.o. 

Optymalizacje w zaresie płacenia składek ZUS leżą w zainteresowaniu wielu osób i nie ma się czemu dziwić biorąc pod uwagę rosnące ciągle koszty prowadzenia działalności w Polsce. Trzeba jednak pamiętać, aby czynić to zgodnie z przepisami prawa i włąsciwie wszystko ukształtować.

W przypadku niekorzystnej weryfikacji obranej drogi przez ZUS czy też NFZ, rozważ też zawsze odwołanie się od niekorzystnej decyzji. 

icon
Jeśli masz pytania, potrzebujesz pomocy, indywidualnej konsultacji napisz do mnie na adres: katarzyna@klemba.pl

Jeśli artykuł był dla Ciebie wartościowy i pomógł Ci pozyskać istotną wiedzę, możesz docenić nasz wkład i „postawić nam kawę”. Taki drobny gest zachęca nas do chęci dzielenia się wiedzą.

Postaw nam kawę na buycoffee.toPhoto by Alexandre Lecocq on Unsplash

    Skorzystaj z porady

    Jestem zbudowana profesjonalizmem, precyzją i szybkością działania p. Katarzyny w uporządkowaniu i rozwikłaniu mojego bynajmniej nieoczywistego "ZUS-owskiego" problemu. Polecam Kancelarię p. Katarzyny za jej profesjonalizm oraz również za bezstresowy kontakt.

    Barbara Pomorska Avatar Barbara Pomorska

    Dziękuję za rzetelną pracę wykonaną przez Panią Mecenas! Trafna ocena sytuacji i użycie właściwych argumentów doprowadziło do złożenia pozwu przeciwko nieuczciwemu pracodawcy. W trakcie współpracy, p.Mecenas informowała skrupulatnie o wszystkim. Bardzo polecam w kwestiach pracowniczych.

    Ania Mazij Avatar Ania Mazij

    Napisz komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *