Praca zdalna nie jest odrębnym rodzajem zatrudnienia. Pracownik nadal pozostaje zatrudniony na podstawie zwykłej umowy o pracę – na okres próbny, czas określony albo nieokreślony – a strony dodatkowo uzgadniają, że obowiązki będą wykonywane całkowicie lub częściowo poza zakładem pracy. Kodeks pracy pozwala ustalić taki model już podczas podpisywania umowy albo później, w trakcie zatrudnienia.

Samo wpisanie do umowy „praca zdalna” nie wystarcza jednak do prawidłowego zorganizowania zatrudnienia. Pracodawca musi m.in. określić zasady pracy zdalnej, zapewnić potrzebny sprzęt lub rozliczyć sprzęt prywatny, pokrywać obowiązkowe koszty prądu i telekomunikacji, przygotować ocenę ryzyka zawodowego i procedury ochrony danych. Musi też ustalić zasady ewentualnej kontroli pracownika w taki sposób, aby nie naruszać jego prywatności.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • czym prawnie jest praca zdalna,
  • co powinna zawierać umowa z pracownikiem zdalnym,
  • czy trzeba wpisywać do niej dokładny adres pracy,
  • czym różni się umowa od regulaminu pracy zdalnej,
  • kto pokrywa koszty internetu i energii elektrycznej,
  • kiedy można wypłacać ryczałt,
  • czy pracownik może korzystać z własnego laptopa,
  • czy pracodawca musi kupić biurko i krzesło,
  • jakie obowiązki BHP obowiązują przy pracy z domu,
  • jak wygląda kontrola pracownika zdalnego,
  • czy pracodawca może nakazać powrót do biura,
  • komu trudniej odmówić pracy zdalnej,
  • czym różni się zwykła praca zdalna od okazjonalnej.

    Potrzebujesz pomocy? Skorzystaj z porady!


    1. Czy istnieje osobna „umowa o pracę zdalną”?

    Kodeks pracy nie tworzy odrębnego rodzaju umowy o nazwie „umowa o pracę zdalną”.

    Nadal zawierana jest normalna umowa o pracę. Praca zdalna opisuje natomiast sposób i miejsce wykonywania obowiązków.

    Zgodnie z art. 67¹⁸ Kodeksu pracy praca zdalna może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą – w tym w miejscu zamieszkania pracownika.

    Możliwa jest więc:

    praca całkowicie zdalna – np. pracownik przez cały tydzień wykonuje obowiązki z domu,

    albo

    praca hybrydowa – np. trzy dni w domu, a dwa dni w biurze.

    Nie zmienia to charakteru stosunku pracy.

    2. Kiedy można uzgodnić pracę zdalną?

    Są dwa podstawowe momenty.

    Strony mogą uzgodnić pracę zdalną:

    1. już przy zawieraniu umowy o pracę,
    2. później, w czasie trwania zatrudnienia.

    Jeżeli zmiana następuje już podczas zatrudnienia, może wyjść zarówno z inicjatywy pracownika, jak i pracodawcy. Wniosek pracownika może zostać złożony w postaci papierowej albo elektronicznej.

    Co istotne, przejście na pracę zdalną w trakcie zatrudnienia nie wymaga klasycznego pisemnego aneksu zmieniającego umowę według ogólnych zasad. Ustawodawca przewidział tutaj uproszczony tryb.

    W praktyce warto jednak odpowiednio udokumentować ustalenia stron.

    3. Co musi zawierać zwykła umowa o pracę?

    Pracownik zdalny powinien otrzymać umowę spełniającą wszystkie wymagania dotyczące każdego stosunku pracy.

    Umowa powinna określać między innymi:

    • strony umowy,
    • adres siedziby pracodawcy,
    • rodzaj umowy,
    • datę jej zawarcia,
    • rodzaj wykonywanej pracy,
    • miejsce lub miejsca wykonywania pracy,
    • wynagrodzenie i jego składniki,
    • wymiar czasu pracy,
    • dzień rozpoczęcia pracy,
    • a przy umowach terminowych także wymagane informacje dotyczące okresu obowiązywania umowy.

    Dopiero na tę podstawową konstrukcję nakładają się zasady dotyczące pracy zdalnej.

    4. Co dodatkowo warto określić przy pracy zdalnej?

    Przy zatrudnieniu od początku w trybie zdalnym warto szczególnie precyzyjnie uregulować:

    • czy praca jest całkowicie zdalna czy hybrydowa,
    • miejsce lub sposób ustalania miejsca pracy zdalnej,
    • liczbę dni zdalnych przy modelu hybrydowym,
    • zasady zmiany miejsca wykonywania pracy,
    • odesłanie do regulaminu albo porozumienia dotyczącego pracy zdalnej.

    Nie ma natomiast potrzeby przepisywania do indywidualnej umowy całego regulaminu pracy zdalnej.

    Kodeks przewiduje odrębny mechanizm określania szczegółowych zasad takiej pracy.

    5. Czy w umowie trzeba podać adres mieszkania pracownika?

    Umowa o pracę musi określać miejsce lub miejsca wykonywania pracy, natomiast jednocześnie definicja pracy zdalnej pozwala wykonywać ją w miejscu wskazanym przez pracownika i uzgodnionym z pracodawcą.

    Można więc wskazać konkretny adres, np.: „praca zdalna wykonywana pod adresem zamieszkania pracownika…” ale możliwe są także rozwiązania pozwalające na pracę z kilku uzgodnionych miejsc.

    Pracownik może wykonywać pracę zdalną z więcej niż jednego miejsca, pod warunkiem że miejsca te zostaną uzgodnione z pracodawcą.

    6. Czy pracownik może sam zdecydować, że dziś pracuje z kawiarni?

    Nie, jeżeli takie miejsce nie zostało wcześniej objęte ustalonym sposobem wykonywania pracy zdalnej.

    Kodeks wymaga uzgodnienia miejsca z pracodawcą.

    Można oczywiście stworzyć elastyczny mechanizm, np. przewidzieć możliwość zgłaszania innego miejsca za pośrednictwem określonego systemu czy wiadomości e-mail.

    Nie powinno się jednak utożsamiać pracy zdalnej z pełną swobodą wyboru lokalizacji. 

    7. Praca zdalna z zagranicy wymaga szczególnej ostrożności

    Jeżeli pracownik chce wykonywać pracę np. przez miesiąc z Hiszpanii, Portugalii albo innego państwa, nie powinien podejmować takiej decyzji jednostronnie.

    Miejsce wykonywania pracy nadal wymaga zgody pracodawcy.

    Dodatkowo przy pracy transgranicznej mogą pojawić się kwestie dotyczące:

    • ubezpieczeń społecznych,
    • podatków,
    • prawa pracy właściwego dla wykonywanej pracy,
    • legalności pobytu i pracy,
    • ochrony danych,
    • bezpieczeństwa informacji.

    Dlatego zgoda na zwykłą pracę zdalną z domu w Polsce nie powinna być automatycznie interpretowana jako zgoda na wielotygodniową pracę z dowolnego państwa.

    8. Umowa o pracę i regulamin pracy zdalnej to nie ten sam dokument

    To bardzo częsty błąd.

    Umowa określa podstawowe warunki konkretnego zatrudnienia.

    Szczegółowe zasady organizacji pracy zdalnej powinny natomiast zostać uregulowane w:

    • porozumieniu ze związkami zawodowymi,
    • regulaminie pracy zdalnej,
    • odpowiednim poleceniu pracodawcy,
    • albo – jeśli nie ma porozumienia ani regulaminu – w indywidualnym porozumieniu z pracownikiem.

    Mały pracodawca, u którego nie działają związki zawodowe, nie jest więc automatycznie zwolniony z konieczności określenia zasad pracy zdalnej.

    9. Co powinien zawierać regulamin pracy zdalnej?

    Kodeks pracy dość szczegółowo określa jego minimalny praktyczny zakres.

    Regulamin lub porozumienie powinny określać m.in.:

    • grupy pracowników, które mogą pracować zdalnie,
    • zasady pokrywania kosztów,
    • sposób ustalania ekwiwalentu lub ryczałtu,
    • sposób komunikacji między pracodawcą i pracownikiem,
    • sposób potwierdzania obecności,
    • zasady kontroli wykonywania pracy,
    • zasady kontroli BHP,
    • zasady kontroli ochrony informacji i danych osobowych,
    • zasady instalacji, inwentaryzacji, aktualizacji, konserwacji i serwisu sprzętu.

    To właśnie tutaj, a niekoniecznie w samej umowie, można szczegółowo ustalić np. sposób zgłaszania dni zdalnych czy zasady obliczania miesięcznego ryczałtu.

    10. Jakie dodatkowe informacje trzeba przekazać pracownikowi?

    Jeżeli praca zdalna została uzgodniona już przy zatrudnianiu, informacja o warunkach zatrudnienia przekazywana na podstawie art. 29 § 3 Kodeksu pracy musi zostać dodatkowo rozszerzona.

    Pracownik powinien otrzymać co najmniej informację o:

    • jednostce organizacyjnej pracodawcy, do której należy jego stanowisko,
    • osobie lub organie odpowiedzialnym za współpracę z pracownikiem zdalnym,
    • osobach upoważnionych do przeprowadzania kontroli w miejscu wykonywania pracy zdalnej.

    Jeżeli praca zdalna rozpoczyna się dopiero w trakcie zatrudnienia, te informacje trzeba przekazać najpóźniej w dniu rozpoczęcia pracy zdalnej.

    11. Kto zapewnia laptop, telefon i inne narzędzia?

    Co do zasady obowiązek spoczywa na pracodawcy.

    Art. 67²⁴ Kodeksu pracy wymaga, aby pracodawca zapewnił materiały i narzędzia pracy, w tym urządzenia techniczne potrzebne do wykonywania pracy zdalnej.

    W praktyce może to oznaczać np.:

    • laptop,
    • telefon,
    • monitor,
    • odpowiednie oprogramowanie,
    • dostęp do firmowych systemów.

    Zakres zależy oczywiście od stanowiska.

    Nie każda osoba potrzebuje dwóch monitorów czy telefonu służbowego, ale pracodawca powinien zapewnić sprzęt, bez którego nie da się prawidłowo i bezpiecznie wykonywać obowiązków.

    12. Czy pracownik może używać prywatnego laptopa?

    Tak, jeżeli strony tak ustalą.

    Prywatne materiały i narzędzia muszą jednak spełniać wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy.

    W takim przypadku pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny ustalony z pracodawcą.

    Przykład:

    Pracownik korzysta przez cały miesiąc z własnego laptopa i monitora.

    Strony mogą ustalić ekwiwalent odpowiadający faktycznemu wykorzystywaniu prywatnego sprzętu albo zastąpić odpowiednie należności właściwie obliczonym ryczałtem.

    Nie powinno się jednak wpisywać arbitralnej kwoty wyłącznie po to, aby wypłacić pracownikowi nieopodatkowany dodatek.

    13. Jakie koszty pracy zdalnej pokrywa pracodawca?

    Obowiązek obejmuje przede wszystkim:

    • instalację,
    • serwis,
    • konserwację i eksploatację niezbędnych narzędzi,
    • energię elektryczną zużywaną przy pracy,
    • niezbędne usługi telekomunikacyjne.

    Jeżeli regulamin, porozumienie lub odpowiednie ustalenia przewidują również inne koszty bezpośrednio związane z pracą zdalną, pracodawca powinien pokrywać także je.

    Najczęściej mówimy więc o prądzie i internecie.

    14. Czy pracodawca musi zwracać cały rachunek za internet?

    Nie.

    Obowiązek dotyczy kosztów niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej, a nie pełnego kosztu utrzymania gospodarstwa domowego.

    Jeżeli pracownik płaci 90 zł miesięcznie za internet wykorzystywany także prywatnie przez całą rodzinę, nie oznacza to automatycznie obowiązku zwrotu całych 90 zł.

    Przepisy pozwalają przyjąć ryczałt odpowiadający przewidywanym kosztom ponoszonym w związku z pracą. Przy jego ustalaniu bierze się pod uwagę m.in. normy zużycia energii, koszty usług telekomunikacyjnych, normy zużycia sprzętu oraz ceny rynkowe.

    15. Ryczałt czy zwrot rzeczywistych kosztów?

    Oba rozwiązania są możliwe.

    Pracodawca może:

    • rozliczać należności według przyjętych rzeczywistych kosztów,
    • wypłacać ekwiwalent przy korzystaniu z prywatnego sprzętu,
    • zastąpić odpowiednie należności ryczałtem.

    Ryczałt powinien odpowiadać przewidywanym kosztom pracy zdalnej.

    Można więc przykładowo obliczyć stawkę dzienną za:

    • energię elektryczną zużywaną przez komputer i monitory,
    • proporcjonalny koszt internetu,
    • wykorzystanie prywatnego sprzętu.

    Przy pracy hybrydowej wysokość świadczenia może być powiązana z rzeczywistą liczbą dni pracy zdalnej.

    16. Czy ryczałt za pracę zdalną jest opodatkowany?

    Świadczenia odpowiadające obowiązkom pracodawcy przewidzianym w przepisach o pracy zdalnej nie stanowią przychodu pracownika dla potrzeb podatku dochodowego.

    Dotyczy to m.in. prawidłowo ustalonego ryczałtu czy ekwiwalentu wypłacanego zgodnie z Kodeksem pracy.

    Nie oznacza to jednak, że pracodawca może nazwać „ryczałtem za pracę zdalną” dowolną dodatkową kwotę.

    Powinna ona odpowiadać przewidywanym kosztom związanym z pracą.

    17. Czy pracodawca musi kupić biurko i krzesło?

    Nie ma automatycznego obowiązku kupowania pracownikowi mebli do domu.

    Pracodawca co do zasady nie ma obowiązku zapewnienia stołu i krzesła ani pokrycia ich kosztu, chyba że taki obowiązek został przyjęty w regulaminie, porozumieniu lub innych zasadach pracy zdalnej.

    Nie oznacza to jednak, że ergonomię można całkowicie pominąć.

    Pracodawca musi przygotować ocenę ryzyka i informację dotyczącą właściwej organizacji stanowiska, a pracownik organizuje swoje stanowisko z uwzględnieniem wymagań ergonomii.

    18. Co z monitorem, klawiaturą i podstawką pod laptopa?

    Przy pracy przy monitorze ekranowym trzeba dodatkowo uwzględniać wymagania ergonomiczne dotyczące stanowisk komputerowych.

    Ma to znaczenie zwłaszcza przy wielogodzinnej pracy wyłącznie na laptopie.

    Przy wykorzystywaniu systemu przenośnego przez co najmniej połowę dobowego wymiaru pracy stanowisko powinno odpowiadać dodatkowym wymaganiom dotyczącym m.in. monitora albo odpowiedniego ustawienia ekranu, klawiatury i myszy.

    19. BHP obowiązuje również w mieszkaniu pracownika

    Praca wykonywana w domu nadal pozostaje pracą.

    Pracodawca zachowuje znaczną część odpowiedzialności związanej z bezpieczeństwem i higieną pracy, choć przepisy przewidują pewne wyjątki dostosowane do specyfiki prywatnego mieszkania.

    Przed dopuszczeniem do pracy zdalnej pracodawca powinien:

    • przeprowadzić ocenę ryzyka zawodowego,
    • przygotować informację dotyczącą bezpiecznej organizacji pracy,
    • zapoznać pracownika z tymi dokumentami.

    Ocena ryzyka powinna uwzględniać szczególnie wpływ pracy na:

    • wzrok,
    • układ mięśniowo-szkieletowy,
    • uwarunkowania psychospołeczne pracy zdalnej.

    Możliwe jest przygotowanie jednej uniwersalnej oceny dla poszczególnych grup podobnych stanowisk.

    20. Jakie oświadczenie składa pracownik przed rozpoczęciem pracy zdalnej?

    Pracownik musi potwierdzić, że zapoznał się:

    • z oceną ryzyka zawodowego,
    • z informacją dotyczącą zasad bezpiecznego i higienicznego wykonywania pracy,

    oraz zobowiązuje się tych zasad przestrzegać.

    Dodatkowo dopuszczenie do pracy zdalnej jest uzależnione od oświadczenia pracownika, że w uzgodnionym miejscu wykonywania pracy zdalnej są zapewnione bezpieczne i higieniczne warunki.

    Oświadczenia mogą być składane elektronicznie.

    21. Jakich prac nie wolno wykonywać zdalnie?

    Kodeks przewiduje wyraźne ograniczenia.

    Praca zdalna nie może obejmować m.in. prac:

    • szczególnie niebezpiecznych,
    • powodujących przekroczenie dopuszczalnych norm czynników fizycznych właściwych dla pomieszczeń mieszkalnych,
    • związanych z niebezpiecznymi czynnikami chemicznymi,
    • związanych ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi lub substancjami radioaktywnymi,
    • powodujących intensywne brudzenie.

    Nie każdy rodzaj stanowiska można więc przenieść do mieszkania tylko dlatego, że strony tego chcą.

    22. Wypadek podczas pracy zdalnej nadal może być wypadkiem przy pracy

    Praca w domu nie pozbawia pracownika ochrony związanej z wypadkami przy pracy.

    Przepisy dotyczące ustalania okoliczności i przyczyn wypadku stosuje się odpowiednio także do pracy zdalnej.

    Jeżeli konieczne są oględziny miejsca wypadku, odbywają się one w terminie uzgodnionym z pracownikiem albo jego domownikiem.

    Kodeks pozwala również odstąpić od oględzin, jeżeli zespół powypadkowy uzna, że okoliczności i przyczyny zdarzenia nie budzą wątpliwości.

    23. Pracodawca musi zadbać o ochronę danych

    Praca poza zabezpieczonym biurem oznacza dodatkowe ryzyka związane z:

    • danymi osobowymi,
    • tajemnicą przedsiębiorstwa,
    • dokumentami,
    • dostępem do systemów,
    • osobami trzecimi przebywającymi w mieszkaniu.

    Dlatego pracodawca powinien określić procedury ochrony danych osobowych oraz – jeśli jest to potrzebne – przeprowadzić instruktaż lub szkolenie.

    Pracownik potwierdza zapoznanie się z tymi procedurami i ma obowiązek ich przestrzegania.

    W regulaminie można więc określić np.:

    • zakaz korzystania z niezabezpieczonych sieci Wi-Fi,
    • obowiązek używania VPN,
    • zasady przechowywania dokumentów papierowych,
    • blokowanie ekranu,
    • korzystanie wyłącznie z firmowego oprogramowania.

    24. Czy pracodawca może kontrolować pracownika w jego mieszkaniu?

    Tak, ale nie w dowolny sposób.

    Kontrola może dotyczyć:

    • wykonywania pracy,
    • BHP,
    • bezpieczeństwa i ochrony informacji,
    • procedur dotyczących danych osobowych.

    Powinna odbywać się:

    • w porozumieniu z pracownikiem,
    • w miejscu wykonywania pracy zdalnej,
    • w godzinach pracy.

    Sposób przeprowadzania kontroli musi być dostosowany do miejsca i rodzaju pracy.

    Nie wolno naruszać prywatności pracownika i jego domowników ani utrudniać korzystania z pomieszczeń domowych w sposób niezgodny z ich przeznaczeniem.

    25. Czy pracodawca może wejść do mieszkania bez zapowiedzi?

    Prawo do kontroli pracy zdalnej nie jest prawem do nieograniczonego wejścia do prywatnego mieszkania.

    Kodeks wymaga przeprowadzenia kontroli w porozumieniu z pracownikiem.

    Dlatego zasady kontroli powinny być wcześniej opisane.

    Można określić np.:

    • sposób zawiadamiania pracownika,
    • osoby uprawnione do kontroli,
    • jej zakres,
    • sposób dokumentowania nieprawidłowości.

    Pracodawca powinien zachować proporcję między swoim prawem do kontroli a konstytucyjnie chronioną prywatnością pracownika i innych domowników.

    26. Co jeśli kontrola wykaże nieprawidłowości BHP?

    Jeżeli pracodawca stwierdzi uchybienia dotyczące BHP albo bezpieczeństwa informacji, może zobowiązać pracownika do ich usunięcia w określonym terminie.

    Jeżeli problem nie zostanie rozwiązany, przepisy pozwalają pracodawcy w odpowiednich przypadkach cofnąć zgodę na wykonywanie pracy zdalnej.

    Nie jest więc tak, że raz przyznana możliwość pracy z domu zawsze musi obowiązywać bez względu na warunki stanowiska.

    27. Czy praca zdalna zmienia czas pracy?

    Nie.

    Pracownik zdalny nadal podlega przepisom o:

    • normach czasu pracy,
    • odpoczynku,
    • przerwach,
    • godzinach nadliczbowych,
    • pracy w porze nocnej.

    Praca w domu nie oznacza automatycznie zadaniowego czasu pracy ani obowiązku pozostawania online przez całą dobę.

    Regulamin pracy zdalnej powinien określić sposób komunikacji i potwierdzania obecności na stanowisku.

    Jeżeli pracownik pracuje ponad obowiązujące normy na polecenie albo za wiedzą pracodawcy w warunkach spełniających przesłanki pracy nadliczbowej, sam fakt wykonywania pracy z domu nie pozbawia go ochrony przewidzianej przez Kodeks pracy.

    28. Czy pracodawca może wymagać stałego włączenia kamery?

    Nie ma w Kodeksie pracy ogólnej zasady nakazującej pracownikowi pracować przez osiem godzin przy stale włączonej kamerze.

    Każdy sposób kontroli powinien mieć podstawę, określony cel i pozostawać proporcjonalny.

    Przy pracy zdalnej ustawodawca szczególnie podkreśla obowiązek poszanowania prywatności pracownika oraz innych osób znajdujących się w mieszkaniu.

    Dlatego sposób potwierdzania obecności powinien być ustalony w regulacjach pracy zdalnej – może to być przykładowo logowanie do systemu, komunikator, ewidencja czasu pracy czy inny przyjęty mechanizm.

    29. Czy pracownik ma prawo domagać się pracy zdalnej?

    Typowy wniosek pracownika nie jest automatycznie wiążący dla pracodawcy.

    Istnieją jednak szczególne grupy pracowników, których wnioski są znacznie silniej chronione.

    Pracodawca powinien co do zasady uwzględnić wniosek m.in.:

    • pracownicy w ciąży,
    • pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia,
    • pracownika opiekującego się osobą posiadającą odpowiednie orzeczenie o niepełnosprawności,
    • określonych rodziców dzieci posiadających szczególne orzeczenia lub zaświadczenia wskazane w Kodeksie pracy.

    Odmowa jest możliwa, jeżeli praca zdalna nie może być wykonywana ze względu na organizację pracy albo rodzaj pracy.

    O przyczynie odmowy pracodawca powinien poinformować pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej w ciągu 7 dni roboczych od złożenia wniosku.

    30. Czy pracodawca może nakazać pracę zdalną?

    Tylko w szczególnych przypadkach wskazanych w ustawie.

    Polecenie pracy zdalnej może zostać wydane m.in.:

    • w okresach określonych w przepisach dotyczących stanów nadzwyczajnych lub epidemicznych,
    • gdy z powodu siły wyższej zapewnienie bezpiecznych warunków w dotychczasowym miejscu pracy jest czasowo niemożliwe.

    Warunkiem jest wcześniejsze oświadczenie pracownika, że posiada warunki lokalowe i techniczne do pracy zdalnej.

    Przykładem siły wyższej może być zalanie albo pożar zakładu uniemożliwiający chwilowe wykonywanie pracy na miejscu.

    W zwykłej sytuacji praca zdalna jest jednak rezultatem uzgodnienia, a nie jednostronnego polecenia pracodawcy.

    31. Czy można później wrócić do pracy stacjonarnej?

    Jeżeli strony uzgodniły pracę zdalną już w trakcie trwania zatrudnienia, zarówno pracownik, jak i pracodawca mogą później wystąpić z wiążącym wnioskiem o powrót do wcześniejszych warunków.

    Strony powinny uzgodnić termin powrotu, nie dłuższy niż 30 dni od otrzymania wniosku.

    Jeżeli nie osiągną porozumienia, poprzednie warunki zostają przywrócone po upływie 30 dni.

    Inna sytuacja występuje, gdy praca zdalna została uzgodniona od samego początku przy zawieraniu umowy o pracę.

    Automatyczny mechanizm wiążącego powrotu z art. 67²² dotyczy pracy zdalnej uzgodnionej podczas trwania zatrudnienia. W przypadku uzgodnienia zdalnego modelu już przy zatrudnianiu pracodawca nie może po prostu skorzystać z tego mechanizmu, aby jednostronnie przywrócić pracownika do biura.

    To ważny argument za bardzo dokładnym opisaniem modelu pracy już w umowie.

    32. Czy pracownik zdalny może być traktowany gorzej?

    Nie.

    Kodeks zakazuje mniej korzystnego traktowania pracownika tylko dlatego, że wykonuje pracę zdalnie.

    Dotyczy to m.in.:

    • warunków zatrudnienia,
    • rozwiązania umowy,
    • awansu,
    • dostępu do szkoleń i podnoszenia kwalifikacji.

    Pracodawca powinien także umożliwić pracownikowi zdalnemu korzystanie z zakładu pracy, kontaktowanie się ze współpracownikami oraz korzystanie z obiektów socjalnych na takich zasadach jak pozostali pracownicy.

    Praca zdalna nie powinna oznaczać wyłączenia pracownika z życia firmy.

    33. Czym różni się okazjonalna praca zdalna?

    Kodeks przewiduje osobną kategorię – okazjonalną pracę zdalną.

    Można z niej korzystać wyłącznie na wniosek pracownika i maksymalnie przez 24 dni w roku kalendarzowym.

    To rozwiązanie przeznaczone raczej do pojedynczych sytuacji, np.:

    • oczekiwania na wizytę serwisanta,
    • potrzeby pozostania określonego dnia w domu,
    • incydentalnej potrzeby pracy poza biurem.

    Nie jest przeznaczone do stałego modelu typu: „każdy piątek pracuję z domu”.

    W takim przypadku właściwsze jest uregulowanie zwykłej częściowej pracy zdalnej.

    34. Czy za okazjonalną pracę zdalną trzeba płacić ryczałt?

    Nie ma takiego ustawowego obowiązku.

    W przypadku okazjonalnej pracy zdalnej wyłączono m.in. przepisy nakładające obowiązek:

    • zapewniania materiałów i narzędzi zgodnie z zasadami typowej pracy zdalnej,
    • pokrywania kosztów prądu i telekomunikacji,
    • wypłaty ekwiwalentu lub ryczałtu.

    Pracodawca może oczywiście przyjąć korzystniejsze rozwiązania.

    Warto pamiętać, że wyłączenie obowiązku zwracania kosztów nie oznacza wyłączenia wszystkich zasad BHP.

    Przy pracy okazjonalnej pracodawca powinien także posiadać ocenę ryzyka i odpowiednią informację dotyczącą bezpiecznej pracy.

    35. Czy umowę o pracę zdalną można podpisać elektronicznie?

    Umowa o pracę powinna zostać zawarta na piśmie. Forma elektroniczna może być równoważna formie pisemnej, jeżeli dokument zostanie podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym.

    Zwykłe przesłanie skanu podpisanej umowy albo podpisanie dokumentu profilem zaufanym nie jest tym samym co forma elektroniczna równoważna ustawowej formie pisemnej.

    Nie oznacza to jednak, że zatrudnienie osoby znajdującej się w innym mieście jest niemożliwe. Przepisy przewidują również mechanizm pisemnego potwierdzenia warunków zatrudnienia przed dopuszczeniem pracownika do pracy.

    36. Najczęstsze błędy przy wdrażaniu pracy zdalnej

    Jednym z najczęstszych problemów jest ograniczenie całego procesu do dopisania w umowie: „miejsce pracy: zdalnie”.

    Tymczasem warto sprawdzić cały pakiet obowiązków:

    • prawidłowe określenie miejsca lub zasad określania miejsca pracy,
    • regulamin albo odpowiednie porozumienie,
    • sposób rozliczania kosztów,
    • sprzęt,
    • prywatne urządzenia pracownika,
    • ocenę ryzyka zawodowego,
    • oświadczenia BHP,
    • ochronę danych,
    • zasady kontroli,
    • sposób potwierdzania obecności,
    • wskazanie osób odpowiedzialnych za współpracę i kontrolę.

    Dopiero łączne spełnienie tych wymagań pozwala mówić o prawidłowo wdrożonej pracy zdalnej.


      Potrzebujesz pomocy? Skorzystaj z porady!


      Najczęstsze pytania o umowę o pracę zdalną

      Czy trzeba zawierać osobną umowę o pracę zdalną?

      Nie. Praca zdalna jest sposobem wykonywania pracy w ramach stosunku pracy. Można ją uzgodnić w zwykłej umowie o pracę albo później, w trakcie zatrudnienia.

      Czy praca zdalna musi być wykonywana z domu?

      Nie. Może być wykonywana z innego miejsca wskazanego przez pracownika, ale musi ono zostać uzgodnione z pracodawcą.

      Czy pracodawca musi płacić za prąd?

      Tak, przy standardowej pracy zdalnej powinien pokryć koszty energii elektrycznej niezbędnej do wykonywania pracy. Koszt może zostać rozliczony w ramach odpowiednio ustalonego ryczałtu.

      Czy pracodawca musi płacić za internet?

      Tak, w zakresie usług telekomunikacyjnych niezbędnych do wykonywania pracy zdalnej. Nie oznacza to automatycznie obowiązku zwrotu całego prywatnego abonamentu internetowego.

      Czy pracodawca musi kupić biurko i krzesło?

      Co do zasady nie. Taki obowiązek może jednak zostać przyjęty w regulaminie albo porozumieniu dotyczącym pracy zdalnej.

      Czy można korzystać z prywatnego laptopa?

      Tak, jeżeli strony tak ustalą, sprzęt spełnia wymagania bezpieczeństwa, a pracownik otrzyma odpowiedni ekwiwalent albo właściwie ustalony ryczałt.

      Czy pracodawca może kontrolować pracownika w domu?

      Tak, ale na wcześniej ustalonych zasadach, w godzinach pracy i z poszanowaniem prywatności pracownika oraz jego domowników.

      Ile dni okazjonalnej pracy zdalnej przysługuje pracownikowi?

      Maksymalnie 24 dni w roku kalendarzowym, na wniosek pracownika.

      Czy przy pracy okazjonalnej pracodawca musi płacić ryczałt?

      Nie. Obowiązek zwrotu kosztów właściwy dla zwykłej pracy zdalnej został w tym przypadku wyłączony.

      Czy pracodawca musi zgodzić się na pracę zdalną?

      W typowym przypadku nie. Szczególne zasady dotyczą jednak m.in. pracownic w ciąży, rodziców dzieci do lat 4 i określonych opiekunów – ich wniosek powinien zostać uwzględniony, chyba że uniemożliwia to rodzaj albo organizacja pracy.

      Czy pracodawca może później nakazać powrót do biura?

      Jeżeli strony uzgodniły pracę zdalną dopiero podczas trwania zatrudnienia, każda z nich może wystąpić z wiążącym wnioskiem o powrót do wcześniejszych warunków, z pewnymi wyjątkami dotyczącymi szczególnie chronionych pracowników. Co do zasady powrót powinien nastąpić nie później niż po 30 dniach.


      Umowa to dopiero początek prawidłowego wdrożenia pracy zdalnej

      Praca zdalna nie wymaga tworzenia zupełnie nowego rodzaju umowy. Pracownik nadal zawiera zwykłą umowę o pracę, która powinna określać wszystkie podstawowe elementy przewidziane przez art. 29 Kodeksu pracy. Dodatkowo strony uzgadniają zdalny lub hybrydowy sposób wykonywania obowiązków oraz miejsce pracy.

      Największym błędem jest jednak traktowanie samego zapisu w umowie jako zakończenia formalności.

      Pracodawca powinien dodatkowo zadbać o zasady pracy zdalnej, zwrot kosztów, sprzęt, ekwiwalent lub ryczałt, BHP, ocenę ryzyka, ochronę danych oraz procedury kontroli.


        Skorzystaj z porady

        Serdecznie polecam pomoc Pani Katarzyny! Pani Katarzyna pomogła mi w przygotowaniu odwołania do ZUS. Sprawa była skomplikowana, jednak udało się znaleźć idealne prawne wyjście z tej sytuacji. Dzięki temu sprawa sądowa z ZUS została wygrana. Dziękuję bardzo za pomoc.

        Paulina Bohdanowicz Avatar Paulina Bohdanowicz

        Profesjonalne podejście, duża wiedza, bardzo polecam Panią Mecenas!

        Natalia Koch Avatar Natalia Koch

        Napisz komentarz

        Twój adres email nie zostanie opublikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *