Prowadzenie działalności w trakcie zasiłku macierzyńskiego – zasady i składki

Tak, prowadzenie działalności w trakcie zasiłku macierzyńskiego jest możliwe. 

Sama firma nie musi być zamykana ani zawieszana tylko dlatego, że przedsiębiorczyni albo przedsiębiorca pobiera zasiłek macierzyński.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czy działalność gospodarcza może być prowadzona podczas pobierania zasiłku macierzyńskiego
• czy trzeba zawieszać firmę
• jakie składki płaci się w tym okresie
• kiedy nie trzeba płacić nawet składki zdrowotnej
• co dzieje się z ubezpieczeniem chorobowym
• jakie formularze trzeba złożyć do ZUS
• co zmienia sytuacja, gdy zasiłek jest z etatu, a działalność istnieje obok
• jakie błędy najczęściej powodują problemy po zakończeniu pobierania świadczenia

Czy można prowadzić działalność gospodarczą podczas zasiłku macierzyńskiego?

Tak. W okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego można nadal prowadzić działalność i uzyskiwać przychody. 

ZUS w swoich materiałach potwierdza, że gdy działalność jest prowadzona i jednocześnie istnieje prawo do zasiłku macierzyńskiego, obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń społecznych wynika z samego zasiłku, a nie z działalności. 

Oznacza to, że samo prowadzenie firmy nie wyklucza pobierania świadczenia.

Czy przedsiębiorca ma urlop macierzyński?

W odniesieniu do przedsiębiorcy najbezpieczniej mówić nie o urlopie macierzyńskim, lecz o zasiłku macierzyńskim za okres odpowiadający okresom przewidzianym w Kodeksie pracy dla pracowników. 

Urlop macierzyński jest zarezerwowany dla pracowników. Jednakże uprawnienia te są tożsame, co do zasady.

Jakie składki płaci się w czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego?

Najważniejsza zasada jest taka, że w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego osoba prowadząca działalność co do zasady nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności. Obowiązkowy tytuł do ubezpieczeń społecznych wynika wtedy z pobierania zasiłku macierzyńskiego. 

Z tytułu samej działalności pozostaje natomiast obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne, chyba że działa ustawowe zwolnienie związane z niską kwotą zasiłku.

W praktyce wygląda to tak:

• emerytalne i rentowe z tytułu zasiłku macierzyńskiego – obowiązkowe (składki opłaca ZUS)
• emerytalne i rentowe z tytułu działalności – co do zasady nieobowiązkowe, ale możliwe dobrowolnie na wniosek
• chorobowe z działalności – ustaje
• zdrowotne z działalności – co do zasady obowiązkowe
• wypadkowe z działalności – nie jest opłacane

Kiedy nie trzeba płacić składki zdrowotnej?

Istnieje ważny wyjątek. Jeżeli zasiłek macierzyński (na rękę) nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego (1000,00 zł), składka zdrowotna z działalności nie jest należna. 

W praktyce oznacza to, że przy zasiłku macierzyńskim nieprzekraczającym miesięcznie 1000 zł przedsiębiorca nie opłaca składki zdrowotnej z działalności.

Ta reguła dotyczy nie tylko sytuacji, gdy prawo do zasiłku macierzyńskiego powstało z samej działalności. Zwolnienie może dotyczyć także osób, które nabyły prawo do zasiłku z innego tytułu, na przykład z umowy o pracę, a w czasie pobierania świadczenia prowadzą działalność albo dopiero ją rozpoczynają.

Co trzeba zgłosić do ZUS?

Przy działalności gospodarczej samo powstanie prawa do zasiłku nie zamyka sprawy automatycznie. ZUS wskazuje, że przedsiębiorca jako płatnik własnych składek ma obowiązek złożyć odpowiednie dokumenty. Chodzi o wyrejestrowanie z dotychczasowych ubezpieczeń, zgłoszenie do samego ubezpieczenia zdrowotnego i późniejsze ponowne uporządkowanie zgłoszeń po zakończeniu pobierania świadczenia.

Podstawowy schemat wygląda następująco:

1. ZUS ZWUA – wyrejestrowanie z dotychczasowego tytułu ubezpieczenia od pierwszego dnia, od którego przysługuje zasiłek macierzyński
2. ZUS ZZA – zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego od dnia objęcia nowym tytułem
3. ZUS ZWUA – wyrejestrowanie po zakończeniu okresu pobierania zasiłku
4. ZUS ZUA – ponowne zgłoszenie do pełnych ubezpieczeń, jeśli po zakończeniu zasiłku działalność nadal trwa i ma wrócić także dobrowolne chorobowe.

Pamiętaj, żeby zgłosić się ponownie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego w ciągu 7 dni od zakończenia pobierania zasiłku macierzyńskiego. Wówczas zachować ciągłość ubezpieczenia chorobowego (mimo przerwy spowodowanej zasiłkiem macierzyńskim).

Co dzieje się z ubezpieczeniem chorobowym?

To jedna z najważniejszych kwestii praktycznych. W czasie pobierania zasiłku macierzyńskiego dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z działalności ustaje z mocy ustawy od pierwszego dnia, od którego przysługuje świadczenie. Nie jest to wybór przedsiębiorcy ani decyzja uznaniowa. Wynika to z konstrukcji systemu ubezpieczeń, w którym zasiłek macierzyński staje się odrębnym tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Po zakończeniu pobierania zasiłku dobrowolne chorobowe nie wraca samo. Potrzebne jest ponowne zgłoszenie. Ma to duże znaczenie, bo od ciągłości ubezpieczenia chorobowego może zależeć prawo do kolejnych świadczeń w przyszłości. 

Spóźnione zgłoszenie oznacza objęcie ubezpieczeniem dopiero od dnia złożenia formularza, a nie od dnia następującego po zakończeniu zasiłku.

Czy trzeba zawieszać działalność?

Nie ma obowiązku zawieszania działalności tylko dlatego, że trwa pobieranie zasiłku macierzyńskiego. Przepisy dopuszczają dalsze prowadzenie firmy i osiąganie przychodów w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego, a więc zawieszenie działalności pozostaje rozwiązaniem fakultatywnym, a nie warunkiem zachowania prawa do świadczenia.

Zawieszenie może być rozważane z powodów organizacyjnych albo biznesowych, na przykład gdy firma faktycznie przez pewien czas nie będzie wykonywana. Nie wynika jednak z samej konstrukcji zasiłku macierzyńskiego.

Najczęstsze błędy przy działalności i zasiłku macierzyńskim

Najwięcej problemów pojawia się nie przy samym prawie do zasiłku, ale przy kwestiach technicznych.

Najczęstsze błędy to:

• pozostawienie starych zgłoszeń mimo uzyskania prawa do zasiłku macierzyńskiego
• założenie, że ubezpieczenie chorobowe trwa dalej automatycznie
• brak ponownego zgłoszenia do chorobowego po zakończeniu pobierania zasiłku
• pominięcie wyjątku dotyczącego składki zdrowotnej przy zasiłku do wysokości świadczenia rodzicielskiego.

Podsumowanie

Prowadzenie działalności w trakcie zasiłku macierzyńskiego jest dopuszczalne i samo w sobie nie wyklucza pobierania świadczenia. Funkcjonowanie przedsiębiorstwa nie musi być wstrzymane tylko dlatego, że trwa okres pobierania zasiłku. 

FAQ

Czy można prowadzić działalność podczas zasiłku macierzyńskiego?

Tak. Przepisy dopuszczają, że w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego można nadal prowadzić działalność i uzyskiwać przychody.

Czy trzeba zawiesić firmę?

Nie ma takiego obowiązku wynikającego z samych zasad pobierania zasiłku macierzyńskiego.

Jakie składki płaci przedsiębiorca w tym czasie?

Co do zasady obowiązkowe jest tylko ubezpieczenie zdrowotne z działalności, a ubezpieczenia społeczne wynikają z pobierania zasiłku macierzyńskiego. 

Czy dobrowolne ubezpieczenie chorobowe z działalności trwa dalej?

Nie. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe ustaje z mocy ustawy od pierwszego dnia, od którego przysługuje zasiłek macierzyński.

Czy po zakończeniu zasiłku chorobowe wraca automatycznie?

Nie. Potrzebne jest ponowne zgłoszenie do tego ubezpieczenia. Jeśli zgłoszenie zostanie złożone za późno, ochrona zacznie się dopiero od dnia złożenia formularza.

Kiedy nie trzeba płacić składki zdrowotnej?

Gdy zasiłek macierzyński nie przekracza miesięcznie kwoty świadczenia rodzicielskiego. W 2026 roku świadczenie rodzicielskie nadal wynosi 1000 zł miesięcznie.

Czy działalność można rozpocząć dopiero w czasie pobierania zasiłku z etatu?

Tak, taka sytuacja jest przewidziana w wyjaśnieniach ZUS. Przy ocenie składki zdrowotnej nadal znaczenie ma wysokość zasiłku.