Kodeks spółek handlowych wyraźnie dopuszcza powierzenie pełnienia funkcji członka zarządu na podstawie umowy o pracę. Przepisy prawa pracy również nie zabraniają zatrudniania członka zarządu na podstawie umowy o pracę.

Z pewnością możliwość objęcia ubezpieczeniami społecznymi i ubezpieczeniem zdrowotnym skłania do podpisywania takich umów.

Aktualnie, obserwuję, jednak, wzmożone kontrole ZUS tych stosunków pracy, w których po stronie pracownika występuje osoba pełniąca jednocześnie funkcję członka zarządu i będąca wspólnikiem w tej samej spółce (oczywiście mowa o spółce wieloosobowej).

Na jakie kwestie ZUS zwraca uwagę w toku kontroli? Dlaczego ZUS kwestionuje zatrudnienie członka zarządu na podstawie umowy  o pracę?

O tym piszę poniżej.

I. Zawarcie umowy o pracę z członkiem zarządu 

Umowę o pracę zawiera się między spółką jako pracodawcą a członkiem zarządu i wspólnikiem jako pracownikiem.

Członkowie zarządu spółki, którzy normalnie reprezentują spółkę, nie mogą podpisać takiej umowy. Jest to szczególnie istotne w przypadku zarządu jednoosobowego – ten sam członek zarządu nie może występować w umowie jako reprezentant pracodawcy i pracownik.

Spółka, przy zawieraniu takiej umowy, powinna być reprezentowana przez radę nadzorczą lub pełnomocnika spółki, który powoływany jest uchwałą zgromadzenia wspólników.

Zgodnie z treścią art. 210 § 1 kodeksu spółek handlowych:

W umowie między spółką a członkiem zarządu oraz w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza lub pełnomocnik powołany uchwałą zgromadzenia wspólników.

Jaki jest cel reprezentowania spółki przez pełnomocnika lub radę nadzorczą?

Kluczowa jest tutaj ochrona interesów spółki, a także w dalszej kolejności jej wspólników i wierzycieli, na wypadek konfliktu interesów, który może się pojawić, kiedy mamy do czynienia z sytuacją, gdy:

⇒ jeden członek zarządu zawiera umowę z drugim członkiem zarządu w przypadku zarządu wieloosobowego lub

⇒ członek zarządu zawiera umowę „sam ze sobą”, czyli kiedy po obu stronach umowy występuje ta sama osoba, w przypadku zarządu jednoosobowego.

Prawidłowe zatrudnienie członka zarządu na podstawie umowy o pracę powinno się odbyć poprzez zatrudnienie go w drodze umowy zawartej przez radę nadzorczą, jeżeli taki organ został ustanowiony w spółce lub w drodze umowy zawartej z pełnomocnikiem spółki, który został  wybrany w głosowaniu tajnym zgromadzenia wspólników.

W praktyce, najczęściej zgromadzenie wspólników powołuje pełnomocnika do zawarcia takiej umowy.

Jakie są skutki zawarcia umowy o pracę z pominięciem art. 210 § 1 k.s.h.?

Poglądy są dwa.

Według pierwszego z nich, zawarcie umowy o pracę z naruszeniem art. 210 § 1 k.s.h. nie powoduje nieważności umowy o pracę, ponieważ stosunek pracy może zostać nawiązany przez przystąpienie do wykonywania pracy.

Według drugiego z nich, umowa o pracę zawarta z naruszeniem art. 210 § 1 k.s.h. jest bezwzględnie nieważna i nie ma możliwości dowodzenia skutecznego nawiązania stosunku pracy.

Więcej na ten temat przeczytasz w tym wpisie: 

ZUS | Jak właściwie zatrudnić na umowę o pracę członka zarządu?


Oczywiście, w toku postępowania administracyjnego, ZUS opowiada się za drugim stanowiskiem.

W zależności od stanu faktycznego w konkretnej sprawie można rozważać, czy uda się wykazać nawiązanie stosunku pracy czy nie i wskazać na zasadność zastosowania pierwszego z zaprezentowanych stanowisk.

II. Podporządkowanie pracownicze – jego brak może spowodować nieuznanie umowy o pracę przez ZUS.

Cechą stosunku pracy jest m.in. podporządkowanie pracownicze.

Z art. 22 § 1 k.p. wynika, że pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem.

W przypadku wspólnika i członka zarządu powstaje pytanie, kto jest, w rzeczywistości, jego przełożonym?

W normalnych warunkach powiedzielibyśmy, że spółka, którą reprezentuje członek zarządu. W szczególności, w przypadku jednoosobowego zarządu nie możemy przyjąć, że ta sama osoba jest pracownikiem i swoim przełożonym.

Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 12 maja 2011 r., II UK 20/11:

Status pracowniczy osób sprawujących funkcje organów zarządzających zakładami pracy (w tym także funkcję członka zarządu spółki) nie wynika z faktu spełniania przez te osoby wszystkich cech stosunku pracy z art. 22, lecz z decyzji ustawodawcy o włączeniu tych osób do kategorii pracowników, pomimo braku podporządkowania kierownictwu pracodawcy pojmowanego w tradycyjny sposób.

W modelu „autonomicznego” podporządkowania pracowniczego osoby zarządzającej zakładem pracy, podległość wobec pracodawcy (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków płynących z Kodeksu spółek handlowych.

W każdej spółce występuje zgromadzenie wspólników, co nie oznacza, że formalnie występuje nadzór ze strony tego organu spółki. Istotny jest chociażby rozkład udziałów wspólników – w końcu wspólnik, który posiada ponad połowę udziałów na zgromadzeniu wspólników, sprawuje ogólny nadzór nad działalnością spółki, w tym, sam wyznacza sobie zadania pracownicze.

Jeszcze raz podkreślę, że podporządkowanie pracownicze nie występuje wtedy, kiedy jedna i ta sama osoba wyznacza zadania pracownicze, a następnie sama je wykonuje.

Z tego powodu, żeby zatrudnić członka zarządu, będącego jednocześnie wspólnikiem, należy zwrócić uwagę na ilość posiadanych przez tę osobę udziałów w spółce (i, ewentualnie, zmniejszyć ją).

Ponadto, uczulam, że w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez ZUS bardzo łatwo samodzielnie sobie zaszkodzić, twierdząc, że żaden organ, żadna osoba nie sprawuje formalnego nadzoru nad członkiem zarządu będącym pracownikiem.

III. Uważaj też na zakres obowiązków członka zarządu, zatrudnianego w ramach umowy o pracę?

Ostatnio często pojawiającym się argumentem ze strony ZUS jest krzyżowanie się obowiązków. Członkowie zarządu zazwyczaj są zatrudniani na stanowiskach dyrektora zarządzającego, managera spółki etc., na których zajmują się, w praktyce, zarządzaniem spółką. Zgodnie z przepisami kodeksu spółek handlowych, zarząd zajmuje się prowadzeniem spraw spółki i jej reprezentowaniem.

Z tego powodu, jeśli ZUS dostrzega, że ta sama osoba, jako członek zarządu i pracownik, wykonuje te same zadania, w uzasadnieniu decyzji administracyjnych wskazuje na powielanie się obowiązków, a w konsekwencji, brak uzasadnienia dla zawarcia umowy o pracę. Skoro te same zadania mogą czy są wykonywane również poza stosunkiem pracy to brak jest powodów do nawiązania stosunku pracy.

Sugeruję, zatem, aby już na etapie planowania zatrudnienia, rozważyć, jakie obowiązki będzie miał zatrudniony członek zarządu. Jeśli członek zarządu zostanie zatrudniony na stanowisku kierowniczym, warto stworzyć zakres obowiązków pracownika i udokumentować rodzaje czynności wchodzących w zakres obowiązków członka zarządu.

Innym rozwiązaniem jest zatrudnienie członka zarządu na stanowisku niekierowniczym, tzw. specjalistycznym. Mam tu na myśli stanowisko związane z przedmiotem działalności spółki, przykładowo, jeśli spółka zajmuje się projektowaniem wnętrz i ogrodów, członek zarządu może zostać zatrudniony na stanowisku projektanta. Jeśli spółka świadczy usługi transportowe to członek zarządu może zostać zatrudniony jako kierowca czy spedytor.

IV. Podsumowanie – zatrudnienie członka zarządu na podstawie umowy o pracę to nie takie proste zadanie.

Z dzisiejszego wpisu wynika, że zatrudnienie członka zarządu nie jest tak łatwe jak może się to wydawać. Jest wiele aspektów, które należy wziąć pod uwagę podejmując decyzję o zatrudnieniu, a o kilku z nich napisałam powyżej.

Jeśli masz wątpliwości, czy członka zarządu można zatrudnić w spółce z o.o., zawsze warto skonsultować się z profesjonalistą. Jeśli zaś ZUS zakwestionuje zatrudnienie członka zarządu, możesz rozważyć też złożenie odwołania od decyzji ZUS. 

[otw_shortcode_info_box border_type=”bordered” border_style=”bordered” shadow=”samonaśladownictw” rounded_corners=”rounded-5″ icon_size=”large” icon_url=”https://e-prawopracy.pl/wp-content/uploads/2016/07/koperta-01.png”]Jeśli masz pytania, potrzebujesz pomocy, indywidualnej konsultacji,  napisz do mnie na adres: [email protected] [/otw_shortcode_info_box]

Photo by Adeolu Eletu on Unsplash


    Skorzystaj z porady

    Pełen profesjonalizm i rzeczowe podejście do sprawy. Już podczas pierwszego kontaktu od razu się wyczuwa, że Pani Katarzyna dogłębnie zna się na przedstawionym problemie. Doskonale zorientowana w przepisach ale także podejrzewam spore doświadczenie, które doskonale potrafi wykorzystać do każdej indywidualnej sprawy. Z czystym sumieniem gorąco polecam! PS: ZUS niech drży w każdej sprawie, którą prowadzi Pani Katarzyna ;)

    Sławomir Pyrasch Avatar Sławomir Pyrasch

    Dziękuję Pani Radcy, polecam całym sercem i dziękuję za pomoc.Oby jak nawięcej takich osób było i służyło pomocą.

    Ewa Janiak Avatar Ewa Janiak

    Napisz komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *