Wypowiedzenie z pracy – kiedy warto wnieść odwołanie do sądu pracy

Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się wtedy, kiedy wypowiedzenie wręczone przez pracodawcę jest nieuzasadnione albo niezgodne z przepisami o wypowiadaniu umów o pracę. Kodeks pracy reguluje kwestię odwołania do sądu pracy.

Z tego artykułu dowiesz się:

• kiedy odwołanie od wypowiedzenia ma realny sens
• ile masz czasu na pozew do sądu pracy
• gdzie złożyć odwołanie
• czego możesz żądać od sądu
• kiedy sąd przywraca do pracy, a kiedy daje tylko odszkodowanie
• co najbardziej zwiększa szanse na wygraną
• co zmienia umowa na okres próbny i szczególna ochrona przed wypowiedzeniem
  

  ---

Kiedy odwołanie od wypowiedzenia ma sens?

Punkt wyjścia stanowi art. 45 kodeksu pracy. Sąd może uznać wypowiedzenie za wadliwe wtedy, gdy było nieuzasadnione albo naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę. To oznacza, że odwołanie ma sens nie tylko przy oczywistym złamaniu prawa, ale też wtedy, gdy przyczyna wypowiedzenia była pozorna, nieprawdziwa lub zbyt ogólna.

Najczęściej warto rozważyć pozew, gdy wystąpił przynajmniej jeden z tych problemów:

1. wypowiedzenie nie zostało złożone na piśmie
2. wypowiedzenie nie zawierało przyczyny, choć powinno ją zawierać
3. przyczyna wypowiedzenia była zbyt ogólna albo nieprawdziwa
4. pracownik był objęty ochroną przed wypowiedzeniem
5. pracodawca pominął obowiązkową konsultację związkową

Ile masz czasu na odwołanie?

Termin jest krótki – odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę wnosi się do sądu pracy w ciągu 21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę. Ten termin wynika wprost z art. 264 § 1 kodeksu pracy. Jeżeli pracownik uchybił terminowi bez swojej winy, może wnosić o jego przywrócenie, ale musi zrobić to w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia i uprawdopodobnić, dlaczego spóźnienie nie było zawinione.

W praktyce oznacza to jedną ważną rzecz – nie warto czekać na koniec okresu wypowiedzenia. Termin biegnie od doręczenia pisma, a nie od dnia rozwiązania umowy. To właśnie dlatego wiele spraw przegrywa się formalnie jeszcze zanim sąd zacznie oceniać, czy wypowiedzenie było zgodne z prawem.

Gdzie złożyć odwołanie?

Odwołanie składa się do sądu pracy (wysyła się do sądu pracy). Powództwo można wytoczyć albo przed sąd ogólnie właściwy dla pracodawcy, albo przed sąd, w którego obszarze praca jest, była lub miała być wykonywana. Odwołanie składa się do sądów rejonowych – wydział pracy i ubezpieczeń społecznych.

Pracownik działający bez adwokata lub radcy prawnego może też zgłosić powództwo ustnie do protokołu w sądzie pracy.

Czego możesz żądać od sądu?

Tu najważniejsze są trzy roszczenia. Jeżeli umowa jeszcze trwa, pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne. Jeżeli umowa już się rozwiązała to może żądać przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo odszkodowania.

Wybór roszczenia należy zasadniczo do pracownika, ale sąd nie zawsze musi uwzględnić żądanie przywrócenia.

Sąd może odmówić przywrócenia do pracy, jeśli uzna, że byłoby to niemożliwe albo niecelowe (np. z uwagi na konflikt między pracownikiem a pracodawcą).. W takim przypadku zasądza odszkodowanie. Przy umowie na czas określony, jeśli przed wyrokiem upłynął już termin, do którego umowa miała trwać, albo do końca zostało bardzo mało czasu, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Wyjątek dotyczy części pracowników szczególnie chronionych, między innymi w wieku przedemerytalnym albo w ciąży.

Ile wynosi odszkodowanie?

Odszkodowanie za wadliwe lub nieuzasadnione wypowiedzenie wynosi co do zasady równowartość wynagrodzenia za okres od 2 tygodni do 3 miesięcy, ale nie może być niższe niż wynagrodzenie za okres wypowiedzenia.

Przy umowie na czas określony, gdy termin jej zakończenia upłynął już przed wyrokiem albo przywrócenie byłoby niewskazane ze względu na krótki czas do końca umowy, odszkodowanie przysługuje za czas do końca trwania umowy, ale nie więcej niż za 3 miesiące.

Co najbardziej zwiększa szanse na wygraną?

Najmocniejsze sprawy zwykle opierają się na jednym z dwóch filarów – albo pracodawca popełnił wyraźny błąd formalny, albo przyczyna wypowiedzenia nie wytrzymuje zderzenia z dokumentami i faktami. Sąd Najwyższy podkreśla, że brak konkretnej i rzeczywistej przyczyny już sam w sobie może uzasadniać uwzględnienie roszczeń pracownika.

Szanse rosną szczególnie wtedy, gdy:

1. przyczyna w piśmie jest ogólnikowa
2. przyczyna jest nieprawdziwa albo tylko pozorna
3. pracodawca podał jedną przyczynę w piśmie, a inną próbuje forsować w sądzie
4. pracownik był objęty ochroną przed wypowiedzeniem
5. pracodawca pominął konsultację związkową, mimo że była wymagana.

Jakie dowody warto mieć?

W sprawie o wypowiedzenie najważniejsze są zwykle:

1. umowa o pracę i aneksy
2. pismo wypowiadające umowę
3. korespondencja mailowa i komunikatory
4. oceny okresowe, notatki służbowe, plany naprawcze, wyniki pracy
5. inne dokumenty pokazujące, że przyczyna była pozorna albo nieaktualna
6. świadkowie
7. dokumenty potwierdzające szczególną ochronę, na przykład ciążę, wiek przedemerytalny albo urlop rodzicielski.

Jeśli określone dokumenty posiada pracodawca możesz w pozwie wnosić o zobowiązanie pracodawcy do ich złożenia do akt sprawy sądowej..

Co zmienia szczególna ochrona pracownika?

Są kategorie pracowników, wobec których wypowiedzenie jest dodatkowo ograniczone lub wykluczone. Kodeks pracy zabrania wypowiedzenia umowy pracownikowi, któremu brakuje nie więcej niż 4 lata do wieku emerytalnego, jeśli spełnia warunki do emerytury. Zakazuje też wypowiedzenia w czasie urlopu i innej usprawiedliwionej nieobecności, dopóki nie upłynął okres uprawniający do rozwiązania bez wypowiedzenia. Ochrona przed wypowiedzeniem dotyczy także kobiet w ciąży i podczas urlopów związanych z rodzicielstwem.

W takich sprawach pozycja pracownika jest zwykle mocniejsza. Art. 45 § 3 kodeksu pracy stanowi, że przy pracownikach objętych szczególną ochroną stosunku pracy sądy, co do zasady, przywracają pracownika do pracy. 

A co z umową na okres próbny?

Jeżeli wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na okres próbny narusza przepisy o wypowiadaniu takich umów, pracownikowi przysługuje wyłącznie odszkodowanie. Nie ma tu roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne ani o przywrócenie do pracy..

Podsumowanie

Odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę ma największy sens wtedy, gdy pracownik może powołać się na formalny błąd pracodawcy albo wykazać, że przyczyna wypowiedzenia była nieprawdziwa, pozorna albo zbyt ogólna (nieuzasadniona). Na wniesienie pozwu są tylko 21 dni od doręczenia wypowiedzenia.

FAQ – wypowiedzenie umowy o pracę czy się odwoływać?

Ile jest czasu na odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę?

21 dni od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę.

Czego można żądać w pozwie?

Uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a jeśli umowa już się rozwiązała – przywrócenia do pracy albo odszkodowania.

Ile wynosi odszkodowanie za wadliwe wypowiedzenie?

Co do zasady od 2 tygodni do 3 miesięcy wynagrodzenia, nie mniej niż za okres wypowiedzenia. Przy części umów terminowych obowiązuje dodatkowy limit do 3 miesięcy.