Renta stała kojarzy się ze świadczeniem przyznanym „na zawsze”. Jeżeli ZUS raz stwierdził trwałą niezdolność do pracy, naturalne wydaje się założenie, że rencista nie będzie już musiał udowadniać swojego stanu zdrowia.

Prawo działa jednak inaczej.

Renta stała przysługuje wtedy, gdy niezdolność do pracy ma charakter trwały. Nie oznacza to jednak, że samo prawo do świadczenia staje się niewzruszalne do końca życia. Aktualny art. 107 ustawy emerytalnej pozwala ponownie ocenić stan zdrowia rencisty. Jeżeli badanie wykaże zmianę stopnia niezdolności albo jej ustąpienie, ZUS może odpowiednio zmienić prawo do świadczenia lub jego wysokość.

Z tego artykułu dowiesz się:

• kiedy ZUS może przyznać rentę stałą,
• czym renta stała różni się od renty okresowej,
• co oznacza trwała niezdolność do pracy,
• czy renta stała może przysługiwać przy częściowej niezdolności do pracy,
• czy ciężka i nieuleczalna choroba automatycznie daje rentę na stałe,
• jakie znaczenie mają rokowania dotyczące odzyskania zdolności do pracy,
• czy ZUS może wezwać na badanie osobę pobierającą rentę stałą,
• czy renta przyznana „na stałe” może zostać odebrana,
• kiedy ZUS może zmienić całkowitą niezdolność na częściową,
• co się stanie, jeżeli rencista nie stawi się na badanie,
• czy można odzyskać rentę po ponownym pogorszeniu stanu zdrowia,
• jak bronić się przed odebraniem renty,
• ile czasu jest na sprzeciw i odwołanie od decyzji ZUS.

Co to jest renta stała?

Ustawa o emeryturach i rentach z FUS rozróżnia przede wszystkim:

• rentę stałą,
• rentę okresową,
• rentę szkoleniową.

Art. 59 stanowi, że osoba spełniająca warunki do renty z tytułu niezdolności do pracy otrzymuje rentę stałą, jeżeli jej niezdolność do pracy jest trwała, natomiast rentę okresową – gdy niezdolność ma charakter okresowy. Renta okresowa przysługuje przez czas wskazany w decyzji ZUS.

Najprościej:

renta stała = trwała niezdolność do pracy

renta okresowa = okresowa niezdolność do pracy

Nie należy natomiast tłumaczyć tego jako:

renta stała = pieniądze zagwarantowane do śmierci bez możliwości ponownego badania.

Tego z przepisów nie wynika.

Kiedy niezdolność do pracy jest trwała?

Aktualny art. 13 ustawy wskazuje, że trwałą niezdolność do pracy orzeka się, jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy. Gdy takie rokowania istnieją, niezdolność ma charakter okresowy.

Przykład

Ubezpieczony ma poważne schorzenie neurologiczne.

Lekarze potwierdzają, że choroba:

• powoduje trwałe deficyty,
• nie poddaje się leczeniu pozwalającemu odzyskać sprawność zawodową,
• mimo prawidłowej rehabilitacji nie rokuje poprawy umożliwiającej powrót do pracy.

Taki materiał może przemawiać za ustaleniem trwałej niezdolności, a w konsekwencji – po spełnieniu pozostałych warunków – za rentą stałą.

Sama nieuleczalna choroba nie oznacza automatycznie renty stałej

To jedna z najważniejszych rzeczy w praktyce.

Nie wystarczy wykazać:

„moja choroba jest przewlekła i nie da się jej całkowicie wyleczyć”.

Człowiek może chorować do końca życia, ale przy odpowiednim leczeniu zachować albo odzyskać zdolność do wykonywania pracy.

Art. 13 nakazuje brać pod uwagę m.in.:

• stopień naruszenia sprawności organizmu,
• możliwości poprawy sprawności poprzez leczenie i rehabilitację,
• możliwość wykonywania dotychczasowej pracy,
• możliwość wykonywania innej pracy,
• celowość przekwalifikowania,
• charakter dotychczasowej pracy,
• wykształcenie,
• wiek,
• predyspozycje psychofizyczne.

Dlatego sama nazwa choroby nie odpowiada jeszcze na pytanie, czy renta powinna zostać przyznana na stałe.

Czy tylko całkowicie niezdolny do pracy może otrzymać rentę stałą?

Nie.

To częste nieporozumienie.

Trzeba oddzielić dwie kwestie:

1. stopień niezdolności – całkowita albo częściowa,
2. trwałość niezdolności – trwała albo okresowa.

Art. 12 określa całkowitą i częściową niezdolność, natomiast art. 13 odnosi się do jej trwałości. Art. 59 uzależnia rentę stałą właśnie od trwałości, a nie wyłącznie od stopnia niezdolności.

Możliwa jest zatem:

• trwała całkowita niezdolność do pracy,
• trwała częściowa niezdolność do pracy,
• okresowa całkowita niezdolność do pracy,
• okresowa częściowa niezdolność do pracy.

Przykład

Osoba w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami, ale nie utraciła zdolności do jakiejkolwiek pracy.

Zostaje więc uznana za częściowo niezdolną do pracy.

Jednocześnie charakter schorzenia i brak rokowań poprawy wskazują, że stan ten jest trwały.

Nie ma przeszkody, aby renta była w takim przypadku rentą stałą z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Konstrukcja taka wynika z zestawienia art. 12, 13 i 59 ustawy.

Renta stała nie oznacza automatycznie wyższej renty

Również tego nie należy mylić.

O wysokości świadczenia w dużej mierze decyduje m.in. to, czy ubezpieczony jest:

• całkowicie,
• czy częściowo niezdolny do pracy.

Renta osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75% renty obliczonej dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy.

Dlatego można mieć:

rentę stałą z tytułu częściowej niezdolności

i otrzymywać mniej niż osoba posiadająca:

rentę okresową z tytułu całkowitej niezdolności.

„Stała” odnosi się do czasu i rokowań, a nie do wysokości świadczenia.

Czy trwała niezdolność automatycznie oznacza prawo do renty?

Nie.

To kolejny bardzo ważny punkt.

Nawet jeżeli lekarz orzecznik stwierdzi trwałą całkowitą albo częściową niezdolność do pracy, trzeba jeszcze spełnić pozostałe warunki prawa do renty.

Art. 57 wymaga zasadniczo spełnienia łącznie:

• niezdolności do pracy,
• odpowiedniego okresu składkowego i nieskładkowego,
• powstania niezdolności w okresach wskazanych w ustawie albo w wymaganym związku czasowym z nimi, z uwzględnieniem ustawowych wyjątków.

Kto decyduje, czy niezdolność jest trwała?

Ocena medyczno-orzecznicza obejmuje nie tylko samo istnienie niezdolności.

Lekarz orzecznik ZUS ustala również m.in.:

• stopień niezdolności,
• datę jej powstania,
• trwałość albo przewidywany okres niezdolności,
• w odpowiednich sprawach celowość przekwalifikowania zawodowego.

Dlatego w sprawie o rentę stałą spór bardzo często nie dotyczy tego, czy człowiek jest chory, lecz tego czy ograniczenia będą trwać w takim zakresie również w przyszłości.

Czy ZUS może odebrać rentę stałą?

Tak.

To może wydawać się sprzeczne z samym określeniem „stała”, ale wynika wprost z konstrukcji ustawy.

Art. 107 stanowi, że prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz ich wysokość ulegają zmianie, jeżeli badanie przeprowadzone na wniosek albo z urzędu wykaże:

• zmianę stopnia niezdolności,
• brak niezdolności do pracy,
• ponowne powstanie niezdolności.

Z kolei art. 101 przewiduje, że prawo do świadczenia ustaje, jeżeli przestanie istnieć którykolwiek z warunków wymaganych do jego uzyskania.

Jeżeli zatem niezdolność do pracy będąca podstawą renty rzeczywiście ustąpi, ZUS może stwierdzić, że dalsze prawo do świadczenia nie istnieje.

„Stała” nie znaczy „dożywotnia i niewzruszalna”

Pamiętajmy – renta stała oznacza, że przy jej przyznawaniu niezdolność oceniono jako trwałą – nie oznacza natomiast, że ustawodawca zabronił ZUS kiedykolwiek ponownie zbadać stan zdrowia.

Tak samo ujmują to sądy. W orzecznictwie podkreśla się, że pojęcie „renty stałej” odnosi się do trwałości niezdolności, a nie do nieodwracalności samego prawa do świadczenia.

Możliwa jest bowiem sytuacja, w której pierwotna prognoza medyczna była prawidłowa, ale po latach:

• pojawiła się nowa metoda leczenia,
• zabieg przyniósł nieoczekiwanie dobry rezultat,
• rehabilitacja poprawiła sprawność,
• zmieniły się funkcjonalne skutki choroby.

Jeżeli prowadzi to do odzyskania odpowiedniej zdolności do pracy, warunek dalszego pobierania renty może przestać istnieć.

Czy ZUS może wezwać na badanie osobę z rentą stałą?

Tak.

Osoba, która ma już ustalone prawo do świadczenia zależnego od stwierdzenia niezdolności do pracy, jest zobowiązana – na żądanie ZUS – poddać się badaniom potrzebnym do ustalenia dalszego prawa do świadczenia. 

Po co ZUS kontroluje rentę przyznaną na stałe?

Przede wszystkim po to, aby sprawdzić, czy nadal istnieje medyczna przesłanka świadczenia.

Art. 107 daje podstawę do weryfikacji zarówno:

• na wniosek,
• jak i z urzędu.

Może więc dojść do ponownego badania mimo braku wniosku rencisty.

Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba z rentą stałą będzie regularnie wzywana na badania. Oznacza natomiast, że sam rodzaj świadczenia nie pozbawia ZUS kompetencji do ponownej oceny.

Czy ZUS musi wykazać poprawę stanu zdrowia?

W praktycznym sporze szczególne znaczenie ma porównanie stanu, który uzasadniał przyznanie świadczenia, ze stanem obecnym.

Art. 107 wiąże zmianę prawa lub wysokości świadczenia z wynikiem badania wykazującym m.in. zmianę stopnia niezdolności albo brak niezdolności.

Dlatego jeżeli ubezpieczony nie zgadza się z odebraniem renty, ważnym kierunkiem obrony może być wykazywanie:

• że schorzenia nadal występują,
• że ograniczenia funkcjonalne się nie zmniejszyły,
• że możliwości wykonywania pracy nie uległy poprawie,
• że leczenie nie przywróciło zdolności zawodowej,
• że organ błędnie ocenił aktualny materiał medyczny.

Renta stała od 10 lat – czy długość pobierania chroni przed odebraniem?

Sam długi okres pobierania świadczenia nie tworzy gwarancji dalszej wypłaty.

Istota świadczenia polega na tym, że prawo zależy od dalszego spełniania ustawowych warunków. Art. 101 przewiduje ustanie prawa po ustaniu wymaganej przesłanki, natomiast art. 107 pozwala ponownie ocenić niezdolność.

Z drugiej strony im dłużej określony ciężki stan zdrowia pozostaje stabilny i im więcej dokumentacji potwierdza brak poprawy mimo leczenia, tym istotniejszy może być taki materiał w sporze dotyczącym aktualnego stanu zdrowia.

Nie chroni „staż na rencie”.

Chronić może aktualny materiał medyczny wykazujący dalszą niezdolność.

Czy ZUS może zmienić całkowitą niezdolność na częściową?

Tak.

Art. 107 wprost przewiduje zmianę prawa lub wysokości świadczenia w przypadku stwierdzenia zmiany stopnia niezdolności do pracy.

Przykład

Rencista był całkowicie niezdolny do pracy.

Po kilku latach leczenia jego stan poprawił się.

ZUS nadal uznaje, że w znacznym stopniu utracił zdolność do pracy zgodnej z kwalifikacjami, ale nie uważa już, że utracił zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Może wtedy dojść do zmiany całkowitej na częściową niezdolność do pracy.

Ma to bezpośredni wpływ na wysokość świadczenia, ponieważ renta częściowa wynosi 75% renty obliczonej dla osoby całkowicie niezdolnej.

Czy ZUS może zrobić odwrotnie – zwiększyć rentę?

Tak.

Art. 107 działa w obu kierunkach.

Jeżeli stan zdrowia się pogorszył i osoba częściowo niezdolna do pracy stała się całkowicie niezdolna, może nastąpić zmiana stopnia niezdolności oraz związana z tym zmiana wysokości świadczenia.

Dlatego rencista nie musi czekać wyłącznie na kontrolę z urzędu.

Jeżeli nastąpiło istotne pogorszenie stanu zdrowia, możliwe jest wystąpienie o ponowne ustalenie prawa lub wysokości świadczenia. ZUS udostępnia w tym celu m.in. wniosek ERN-P.

Czy ZUS może zamienić rentę stałą na okresową?

Jeżeli ponowna aktualna ocena medyczna prowadzi do wniosku, że niezdolność nadal występuje, ale jej charakter i rokowania nie uzasadniają już traktowania jej jako trwałej, może powstać spór również o dalszy charakter świadczenia.

Podstawowym kryterium pozostają rokowania. Renta stała odpowiada trwałej niezdolności, a renta okresowa – niezdolności okresowej.

ZUS wzywa na badanie – nie ignoruj wezwania

To szczególnie ważne przy rencie stałej.

Można pomyśleć: „Nie pójdę, bo świadczenie już mam przyznane”.

Taka decyzja może mieć bardzo poważne konsekwencje.

Ustawa emerytalna przewiduje wstrzymanie wypłaty świadczenia, gdy uprawniony bez uzasadnionej przyczyny nie podda się badaniu mimo wezwania ZUS.

Nie możesz stawić się na badanie z powodu zdrowia?

W takiej sytuacji nie należy po prostu zignorować terminu.

Obecne regulacje postępowania orzeczniczego przewidują mechanizmy pozwalające uwzględnić uzasadnione niestawiennictwo. ZUS może również – w określonych przypadkach, gdy stan zdrowia to uniemożliwia – przeprowadzić badanie w miejscu pobytu zainteresowanego.

Najbezpieczniej jak najszybciej:

• skontaktować się z ZUS,
• wyjaśnić przeszkodę,
• odpowiednio ją udokumentować,
• wnioskować o inny sposób albo termin badania.

Nie warto czekać na decyzję o wstrzymaniu pieniędzy.

„ZUS odebrał mi rentę” może oznaczać kilka różnych rzeczy

To bardzo ważne rozróżnienie.

Potocznie wszystkie sytuacje określa się tak samo, ale prawnie mogą oznaczać coś zupełnie innego.

1. ZUS uznał, że odzyskałeś zdolność do pracy

Wtedy może ustać podstawowa przesłanka prawa do renty. Znaczenie mają art. 101 i 107.

2. ZUS zmienił całkowitą niezdolność na częściową

Prawo może nadal istnieć, ale wysokość świadczenia ulega zmianie.

3. ZUS zawiesił wypłatę z powodu zarobków

To nie musi oznaczać, że rencista stał się zdrowy.

Ustawa odrębnie przewiduje zmniejszanie i zawieszanie świadczeń ze względu na osiągane przychody.

4. ZUS wstrzymał wypłatę z powodu niestawienia się na badanie

To także odrębna sytuacja. Podstawą może być brak poddania się badaniu mimo wezwania.

Każda z tych decyzji wymaga innej obrony.

ZUS uznał, że jesteś już zdolny do pracy – co sprawdzić?

Sprawdź:

1. jakie schorzenia były podstawą wcześniejszego świadczenia,
2. jakie ograniczenia funkcjonalne występowały wtedy,
3. czy obecnie nadal występują,
4. jakie leczenie było prowadzone,
5. czy rzeczywiście przyniosło poprawę,
6. czy wyniki badań potwierdzają poprawę,
7. czy ZUS uwzględnił wszystkie aktualne schorzenia,
8. czy ocenił je łącznie,
9. czy uwzględniono Twoje kwalifikacje, wiek i dotychczasową pracę.

Kryteria oceny niezdolności obejmują bowiem nie tylko rozpoznanie choroby, ale też możliwości leczenia, wykonywania pracy, przekwalifikowania, wykształcenie, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

Szczególnie ważne jest porównanie dokumentacji „kiedyś” i „dzisiaj”

Jeżeli ZUS wcześniej przyznał rentę stałą, a obecnie uważa, że zdolność do pracy została odzyskana, warto zestawić dokumentację.

Wcześniej:

• jakie rozpoznania?
• jakie ograniczenia?
• jakie wyniki?
• jakie rokowania?

Obecnie:

• czy choroby ustąpiły?
• czy zakres ruchu się poprawił?
• czy objawy neurologiczne zniknęły?
• czy funkcje poznawcze się poprawiły?
• czy leczenie rzeczywiście zmieniło możliwość wykonywania pracy?

Jeżeli obraz medyczny pozostaje zasadniczo taki sam, ten fakt może mieć istotne znaczenie w sporze.

Jeżeli natomiast dokumentacja rzeczywiście pokazuje zasadniczą poprawę, obrona prawa do świadczenia będzie odpowiednio trudniejsza.

Choroba nadal istnieje, a ZUS odebrał rentę – czy to możliwe?

Tak.

Prawo rentowe nie odpowiada wyłącznie na pytanie:

„Czy choroba nadal istnieje?”

Może się zdarzyć:

• choroba nadal występuje,
• pacjent nadal przyjmuje leki,
• nadal korzysta z poradni,

ale jej aktualne skutki funkcjonalne nie powodują już utraty zdolności do pracy w stopniu wymaganym przez ustawę.

Z drugiej strony samo stwierdzenie:

„stan jest stabilny”

również nie oznacza automatycznie odzyskania zdolności.

Stan może być stabilny na bardzo złym poziomie.

Dlatego trzeba przełożyć dokumentację medyczną na realną zdolność do wykonywania pracy, zgodnie z kryteriami art. 12 i 13.

Czy poprawa jednego schorzenia wystarczy?

Nie zawsze.

Osoba może cierpieć jednocześnie na:

• schorzenia kręgosłupa,
• chorobę kardiologiczną,
• depresję,
• zaburzenia neurologiczne.

Poprawa jednego elementu nie oznacza jeszcze automatycznie odzyskania zdolności zawodowej.

Przy ocenie trzeba uwzględnić całokształt naruszenia sprawności i jego wpływ na pracę. Art. 13 wymaga szerszej oceny niż samo wskazanie jednej diagnozy.

W odwołaniu warto więc unikać przedstawiania każdego schorzenia w całkowitej izolacji.

Renta okresowa a stała – najważniejsza praktyczna różnica

Przy rencie okresowej data końcowa jest wpisana do decyzji.

Prawo uzależnione od okresowej niezdolności ustaje wraz z upływem okresu, na który świadczenie przyznano.

Jeżeli zainteresowany chce dalszej wypłaty, musi zadbać o ponowne ustalenie prawa.

Przy rencie stałej nie mamy analogicznego mechanizmu automatycznego zakończenia tylko dlatego, że w kalendarzu nadszedł dzień wskazany w decyzji jako ostatni dzień renty okresowej. Renta stała odpowiada bowiem trwałej niezdolności.

Ale nadal działa art. 107:

ZUS może ponownie zbadać, czy przesłanka zdrowotna nadal występuje.

ZUS odebrał rentę – jak się odwołać?

Jeżeli po zakończeniu postępowania orzeczniczego ZUS wyda decyzję:

• odmawiającą dalszego prawa,
• zmieniającą stopień niezdolności,
• albo w inny sposób niekorzystną,

można wnieść odwołanie do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Termin wynosi miesiąc od doręczenia decyzji, a odwołanie składa się za pośrednictwem oddziału ZUS, który ją wydał.

Sąd nie jest związany oceną lekarza ZUS

Samo to, że:

• lekarz orzecznik,
• a następnie procedura wewnątrz ZUS

zakończyły się niekorzystnie, nie oznacza, że sprawa jest definitywnie przegrana.

W postępowaniu sądowym kwestie medyczne są zazwyczaj oceniane z wykorzystaniem wiadomości specjalnych, a więc opinii biegłych odpowiednich specjalności.

Dlatego szczególne znaczenie ma kompletna dokumentacja pokazująca:

stan zdrowia w dacie, na którą ZUS kwestionuje dalsze prawo do świadczenia.

Jak przygotować się do sprawy o odebranie renty?

Warto zebrać przede wszystkim:

• wcześniejsze orzeczenia ZUS,
• wcześniejsze decyzje rentowe,
• wyroki sądów, jeżeli renta została przyznana sądownie,
• dokumentację z okresu, gdy przyznawano rentę,
• aktualną dokumentację,
• historię leczenia,
• wyniki badań obrazowych i laboratoryjnych,
• dokumentację rehabilitacji,
• informacje o zabiegach i hospitalizacjach,
• opinie specjalistów dotyczące ograniczeń i rokowań,
• informacje o rzeczywistych wymaganiach zawodowych.

Następnie warto odpowiedzieć sobie na pytanie:

Co – zdaniem ZUS – poprawiło się na tyle, że przestałem być niezdolny do pracy?

To często najważniejszy punkt całego sporu.

8 pytań po decyzji odbierającej rentę stałą

1. Czy ZUS stwierdził całkowity brak niezdolności, czy tylko zmienił jej stopień?
2. Na jakich nowych wynikach badań opiera poprawę?
3. Czy moje podstawowe schorzenia rzeczywiście się poprawiły?
4. Czy ZUS uwzględnił wszystkie choroby łącznie?
5. Czy prawidłowo ocenił moje kwalifikacje i możliwość wykonywania innej pracy?
6. Czy w dokumentacji są opinie specjalistów wskazujące na trwałe ograniczenia?
7. Czy zachowałem 14-dniowy termin na sprzeciw?
8. Kiedy upływa miesięczny termin na odwołanie od decyzji?

Dopiero po odpowiedzi na te pytania można sensownie budować argumentację.

Podsumowanie

Renta stała przysługuje wtedy, gdy niezdolność do pracy została oceniona jako trwała. Aktualne przepisy wiążą trwałość z brakiem rokowań odzyskania zdolności do pracy według wiedzy medycznej. Renta okresowa odpowiada natomiast sytuacji, w której takie rokowania istnieją.

Bardzo ważne jest przy tym rozdzielenie dwóch kwestii:

stopnia niezdolności oraz jej trwałości.

Renta stała nie jest zarezerwowana wyłącznie dla osób całkowicie niezdolnych do pracy. Także częściowa niezdolność może mieć charakter trwały.

FAQ – renta stała i odebranie renty przez ZUS

Kiedy ZUS przyznaje rentę stałą?

Renta stała przysługuje osobie spełniającej warunki do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli jej niezdolność ma charakter trwały.

Co oznacza trwała niezdolność do pracy?

Aktualny art. 13 wskazuje, że trwałą niezdolność orzeka się, gdy według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy.

Czy nieuleczalna choroba oznacza automatycznie rentę stałą?

Nie. Trzeba ocenić, czy choroba powoduje trwałą utratę wymaganej zdolności do pracy. Znaczenie mają również możliwości leczenia, rehabilitacji, wykonywania innej pracy i przekwalifikowania.

Czy renta stała przysługuje tylko osobie całkowicie niezdolnej do pracy?

Nie. Trwałość i stopień niezdolności to odrębne kwestie. Renta stała może wiązać się również z trwałą częściową niezdolnością do pracy.

Czy częściowa niezdolność może być trwała?

Tak. Jeżeli nie ma rokowań odzyskania odpowiedniej zdolności do pracy, również częściowa niezdolność może zostać oceniona jako trwała.

Czy całkowita niezdolność zawsze oznacza rentę stałą?

Nie. Całkowita niezdolność może być okresowa, jeżeli istnieją rokowania odzyskania zdolności do pracy.

Czy renta stała jest przyznawana do końca życia?

Nie należy rozumieć jej jako niewzruszalnego prawa do wypłaty aż do śmierci. „Stała” odnosi się do trwałości niezdolności do pracy, natomiast art. 107 pozwala ZUS później ponownie ocenić stan zdrowia.

Czy ZUS może odebrać rentę stałą?

Tak. Jeżeli ponowne badanie wykaże brak wymaganej niezdolności do pracy, może ustać przesłanka prawa do świadczenia.

Czy ZUS może zmienić całkowitą niezdolność na częściową?

Tak. Art. 107 wprost przewiduje możliwość zmiany prawa i wysokości świadczenia wskutek zmiany stopnia niezdolności.

Czy ZUS może zwiększyć rentę, jeśli mój stan zdrowia się pogorszył?

Tak. Art. 107 pozwala również na zmianę świadczenia w razie zmiany stopnia albo ponownego powstania niezdolności.

Ile mam czasu na sprzeciw od orzeczenia lekarza ZUS?

Na sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS masz 14 dni od otrzymania orzeczenia.

Ile mam czasu na odwołanie od decyzji odbierającej rentę?

Co do zasady miesiąc od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie wnosi się za pośrednictwem oddziału ZUS do właściwego sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.

Co jeśli po odebraniu renty znowu stanę się niezdolny do pracy?

Jeżeli wcześniejsze prawo ustało z powodu ustąpienia niezdolności, a ponowna niezdolność powstanie w ciągu 18 miesięcy, art. 61 przewiduje możliwość przywrócenia prawa do renty.