Urlop rodzicielski dla ojca dziecka – ile trwa i jak z niego skorzystać

Urlop rodzicielski to uprawnienie dla obu rodziców dziecka. Ojciec dziecka może wziąć nie tylko swoje wyłączne 9 tygodni, ale także większą część wspólnego wymiaru urlopu, jeśli rodzice tak podzielą opiekę..

Z tego artykułu dowiesz się:

1. ile urlopu rodzicielskiego przysługuje ojcu dziecka
2. co oznacza wyłączne 9 tygodni dla taty
3. kiedy ojciec może przejąć większą część urlopu
4. ile wynosi zasiłek za urlop rodzicielski
5. kiedy trzeba złożyć wniosek
6. czy da się łączyć rodzicielski z pracą
7. czym rodzicielski różni się od urlopu ojcowskiego
8. co się stanie, jeśli ojciec nie wykorzysta swojej części urlopu.

Czym jest urlop rodzicielski dla ojca dziecka?

Urlop rodzicielski to uprawnienie pracownika-rodzica do sprawowania opieki nad dzieckiem po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego. Urlop rodzicielski nie jest zarezerwowany wyłącznie dla matki. Ojciec dziecka może być pełnoprawnym korzystającym z urlopu rodzicielskiego.

Ojciec dziecka posiada wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego po zmianach wprowadzonych kilka lat temu do kodeksu pracy.

Ojciec dziecka może maksymalnie wykorzystać 32 tygodnie urlopu rodzicielskiego.

Ile urlopu rodzicielskiego przysługuje ojcu?

Łączny wymiar urlopu rodzicielskiego wynosi:

1. 41 tygodni – przy urodzeniu jednego dziecka przy jednym porodzie
2. 43 tygodnie – przy porodzie mnogim
3. 65 albo 67 tygodni – gdy dziecko ma zaświadczenie z ustawy Za życiem.

Ten wymiar przysługuje łącznie obojgu pracownikom-rodzicom dziecka, więc ojciec nie dostaje automatycznie całych 41 albo 43 tygodni tylko dla siebie. Rodzice dzielą między sobą wspólną pulę, ale z bardzo ważnym zastrzeżeniem – każdy z nich ma własne 9 tygodni, których nie można przenieść na drugiego rodzica.

W praktyce oznacza to najczęściej taki układ:

1. przy jednym dziecku do podziału jest 41 tygodni
2. ojciec ma własne 9 tygodni, których matka nie może przejąć
3. pozostałą częścią rodzice mogą się podzielić według własnego uznania
4. jeśli tata nie wykorzysta swoich 9 tygodni, ta część przepada.

Co dokładnie oznacza wyłączne 9 tygodni dla ojca?

To najważniejszy punkt całego tematu. Każdemu z pracowników-rodziców dziecka przysługuje wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego. Tego prawa nie można przenieść na drugiego rodzica.

W praktyce, jeśli matka wykorzysta 32 tygodnie urlopu z 41 tygodni urlopu przy jednym dziecku, pozostałe 9 tygodni może wykorzystać już tylko ojciec dziecka. Jeśli ich nie weźmie, nie przejdą na matkę.

Czy ojciec może wziąć więcej niż 9 tygodni?

Tak. Dziewięć tygodni to nie maksymalny limit dla ojca, tylko część wyłączna. Jeżeli rodzice zdecydują, że ojciec przejmie większą część wspólnego wymiaru, może korzystać z dłuższego urlopu rodzicielskiego. Np. jeśli matka wykorzysta 20 tygodni urlopu rodzicielskiego to ojcu przysługuje 21 tygodni, w tym 9 tygodni wyłącznych. 

Kiedy ojciec może skorzystać z urlopu rodzicielskiego?

Urlop rodzicielski wykorzystuje się zazwyczaj po urlopie macierzyńskim, choć nie jest to warunek. Może być udzielony jednorazowo albo w nie więcej niż 5 częściach, nie później niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6 lat. To daje dużą elastyczność i sprawia, że ojciec nie musi wykorzystywać całego swojego urlopu od razu po narodzinach dziecka.

Rodzice mogą też korzystać z urlopu rodzicielskiego jednocześnie. W takim przypadku łączny wymiar nadal nie może przekroczyć całej przysługującej puli. To ważne, bo pozwala ułożyć opiekę bardziej elastycznie, ale jednocześnie wymaga pilnowania całkowitego limitu tygodni.

Jak złożyć wniosek o urlop rodzicielski dla ojca?

Wniosek składa się do pracodawcy w postaci papierowej albo elektronicznej nie krócej niż 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu. Pracodawca jest takim wnioskiem związany, więc co do zasady nie może go odrzucić. To jedna z ważniejszych przewag tego uprawnienia – przy prawidłowo złożonym wniosku nie potrzeba dodatkowej zgody uznaniowej pracodawcy. Najczęściej pracodawcy mają wzór wniosku o urlop.

Ile wynosi zasiłek za urlop rodzicielski ojca?

Co do zasady zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego wynosi 70 proc. podstawy wymiaru. Jednak, jeśli w odpowiednim terminie został złożony wniosek o cały urlop macierzyński i rodzicielski, stawka zasiłku może wynieść 81,5 proc. podstawy. Ten wariant nie obejmuje jednak wyłącznych 9 tygodni drugiego rodzica. Ta część zawsze jest płatna w wysokości 70 proc. podstawy.

Dla ojca oznacza to najczęściej:

1. standardowo za rodzicielski – 70 proc. podstawy
2. za jego wyłączne 9 tygodni – również 70 proc. podstawy
3. nawet jeśli rodzice weszli w model 81,5 proc., ten wariant nie obejmuje nieprzenoszalnych 9 tygodni drugiego rodzica.

Czy ojciec może pracować podczas urlopu rodzicielskiego?

Tak, ale tylko w określonym zakresie. Pracownik może łączyć korzystanie z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy, który tego urlopu udziela, w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego etatu. W takim przypadku urlop rodzicielski wydłuża się proporcjonalnie, maksymalnie do 82 tygodni przy jednym dziecku albo 86 tygodni przy porodzie mnogim.

Tu też potrzebny jest osobny wniosek, również składany co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem pracy. Pracodawca co do zasady powinien go uwzględnić, ale może odmówić, jeśli nie pozwala na to organizacja pracy albo rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O odmowie musi poinformować w ciągu 7 dni.

Czy ojciec jest chroniony przed zwolnieniem?

Tak. W okresie korzystania z urlopu rodzicielskiego pracownik podlega ochronie przed wypowiedzeniem albo rozwiązaniem stosunku pracy. To bardzo ważne zwłaszcza wtedy, gdy ojcowie obawiają się, że skorzystanie z urlopu rodzicielskiego może osłabić ich pozycję zawodową. Samo korzystanie z tego uprawnienia nie może być traktowane jak pretekst do zwykłego wypowiedzenia umowy.

Czym urlop rodzicielski różni się od urlopu ojcowskiego?

To dwa zupełnie różne uprawnienia. Urlop ojcowski to osobne prawo pracownika-ojca wychowującego dziecko do urlopu w wymiarze do 2 tygodni. Można z niego skorzystać do ukończenia przez dziecko 12 miesiąca życia. Wniosek składa się najpóźniej 7 dni przed rozpoczęciem urlopu, a zasiłek za ten czas wynosi 100 proc. podstawy. Urlop rodzicielski jest natomiast dużo dłuższy i przysługuje obojgu rodzicom dziecka. 

Najprościej to rozdzielić tak:

1. urlop ojcowski – 2 tygodnie tylko dla ojca
2. urlop rodzicielski – dłuższy urlop do podziału między rodzicami, z wyłącznymi 9 tygodniami dla każdego z nich
3. nie można korzystać z urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego jednocześnie.

Podsumowanie

Urlop rodzicielski dla ojca dziecka realnym i częściowo wyłącznym prawem taty. Ojciec ma własne 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, których nie może przejąć matka dziecka, a dodatkowo może wykorzystać większą część wspólnego wymiaru urlopu, jeśli rodzice tak podzielą opiekę..

FAQ – Urlop rodzicielski dla ojca dziecka

Ile urlopu rodzicielskiego ma ojciec dziecka?

Ojciec ma wyłączne prawo do 9 tygodni urlopu rodzicielskiego, a dodatkowo może korzystać z większej części wspólnego wymiaru 41 albo 43 tygodni, jeśli rodzice tak podzielą urlop.

Czy 9 tygodni dla ojca można przekazać matce?

Nie. To część nieprzenoszalna. Jeśli ojciec jej nie wykorzysta, przepada.

Czy ojciec może wziąć więcej niż 9 tygodni?

Tak. Dziewięć tygodni to tylko część wyłączna. Poza nią ojciec może korzystać także z części wspólnej, jeśli rodzice tak ustalą.

Kiedy trzeba złożyć wniosek o urlop rodzicielski?

Co najmniej 21 dni przed rozpoczęciem korzystania z urlopu.

Czy pracodawca może odmówić urlopu rodzicielskiego ojcu?

Nie, jeśli chodzi o sam prawidłowo złożony wniosek o urlop rodzicielski. Jest on dla pracodawcy wiążący.

Ile wynosi zasiłek za urlop rodzicielski ojca?

Co do zasady 70 proc. podstawy wymiaru. Wyłączne 9 tygodni drugiego rodzica także są opłacane w wysokości 70 proc. podstawy.