Niewykonanie planu sprzedażowego może być przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę, nawet gdy pracownik nie naruszył obowiązków celowo. Nie oznacza to jednak, że każdy słabszy miesiąc pozwala pracodawcy zgodnie z prawem zakończyć zatrudnienie. Sąd może sprawdzić, czy cele były znane, możliwe do osiągnięcia i mierzone według jasnych zasad. Znaczenie mają także wyniki innych sprzedawców, sytuacja rynkowa, przydzielony portfel klientów, dostępność produktów oraz wsparcie zapewnione przez firmę. Pracownik ma 21 dni na odwołanie od wypowiedzenia.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • czy brak realizacji celów sprzedażowych może uzasadniać wypowiedzenie
  • czy pracodawca musi wykazać winę pracownika
  • kiedy plan sprzedażowy może być nierealny lub niesprawiedliwy
  • jak porównywać wyniki pracowników
  • jakie znaczenie mają rynek, ceny, dostępność produktów i jakość leadów
  • jak dokładnie pracodawca powinien opisać przyczynę wypowiedzenia
  • czy jeden słabszy miesiąc wystarczy do zwolnienia
  • kiedy brak wyników może prowadzić do dyscyplinarki
  • jakie dowody warto zabezpieczyć
  • kiedy odwołanie do sądu pracy ma realne podstawy

    Potrzebujesz pomocy? Skorzystaj z porady!


    Czy brak realizacji celów sprzedażowych może uzasadniać wypowiedzenie?

    Tak. Pracodawca może wypowiedzieć umowę osobie, która przez dłuższy czas nie osiąga wyników oczekiwanych na danym stanowisku. Dotyczy to zwłaszcza pracy handlowca, doradcy klienta, przedstawiciela regionalnego, menedżera sprzedaży albo pracownika odpowiedzialnego za pozyskiwanie kontraktów.

    Wypowiedzenie jest zwykłym sposobem rozwiązania stosunku pracy. Przyczyna nie musi mieć tak dużego ciężaru jak w przypadku zwolnienia dyscyplinarnego. Pracodawca może więc zakończyć zatrudnienie z powodu niezadowalających efektów, nawet gdy pracownik wykonywał obowiązki uczciwie i nie można przypisać mu celowego działania na szkodę firmy.

    Nie oznacza to pełnej dowolności. Przyczyna powinna być prawdziwa, konkretna i wystarczająco istotna. Sąd Najwyższy w sprawach dotyczących wyników sprzedażowych wskazywał, że sama efektywność pracownika może podlegać ocenie, lecz nie zawsze powinna być jedynym kryterium rozstrzygającym o zasadności wypowiedzenia. Znaczenie może mieć porównanie z osobami zajmującymi równorzędne stanowiska oraz zestawienie aktualnych rezultatów z wcześniejszymi okresami.

    Pracodawca powinien zatem wykazać nie tylko, że pracownik nie osiągnął określonej liczby, ale także że wynik rzeczywiście świadczył o nieprzydatności, niskiej skuteczności albo braku oczekiwanej poprawy.

    Czy pracodawca musi udowodnić winę pracownika?

    Nie zawsze. Przy zwykłym wypowiedzeniu pracodawca nie musi wykazywać winy umyślnej ani rażącego niedbalstwa. Może uznać, że osoba zatrudniona na stanowisku sprzedażowym nie osiąga rezultatów potrzebnych firmie, mimo że stara się i przestrzega podstawowych obowiązków.

    Pracownik jest zobowiązany wykonywać pracę sumiennie i starannie. Nie każda umowa o pracę gwarantuje jednak osiągnięcie konkretnego rezultatu. W przeciwieństwie do niektórych umów cywilnoprawnych stosunek pracy opiera się przede wszystkim na starannym wykonywaniu obowiązków pod kierownictwem pracodawcy.

    W sprzedaży rezultat ma jednak szczególne znaczenie. Osoba zatrudniona właśnie po to, aby pozyskiwać klientów i zwiększać obrót, może zostać oceniona także przez pryzmat efektów. Długotrwałe i znaczne niewykonywanie planów może uzasadniać wypowiedzenie, nawet gdy nie wynikało z zawinionego naruszenia procedur.

    Brak winy pozostaje jednak ważny przy ocenie wszystkich okoliczności. Jeżeli słabe wyniki powstały z przyczyn całkowicie niezależnych od pracownika, takich jak brak produktów, błędna polityka cenowa, utrata kluczowego klienta przez decyzję zarządu lub przydzielenie wyjątkowo trudnego regionu, sam wynik liczbowy może być niewystarczający.

    Jak pracodawca powinien ustalić cele sprzedażowe?

    Cel powinien być pracownikowi znany. Najbezpieczniej, gdy wynika z umowy, regulaminu premiowania, planu rocznego, dokumentu przekazanego zespołowi albo wiadomości potwierdzającej przydzielenie określonego wyniku.

    Pracownik powinien wiedzieć:

    • jakiego okresu dotyczy cel
    • czy jest mierzony wartością sprzedaży, marżą, liczbą umów czy pozyskanych klientów
    • jakie transakcje są wliczane do wykonania planu
    • kiedy sprzedaż zostaje uznana za zakończoną
    • czy zwroty, anulacje lub brak płatności obniżają wynik
    • czy plan jest indywidualny, zespołowy czy regionalny
    • jakie konsekwencje może mieć długotrwałe niewykonywanie celu

    Cele przekazywane dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego albo zmieniane w trakcie miesiąca mogą być trudne do obrony. Pracownik powinien mieć możliwość odpowiedniego zaplanowania działań.

    Szczególne wątpliwości powstają, gdy plan istnieje wyłącznie w ustnych deklaracjach przełożonego. W procesie pracodawca powinien wykazać zarówno wysokość celu, jak i sposób poinformowania o nim pracownika.

    Czy plan sprzedażowy musi być realny?

    Pracodawca ma prawo ustalać wymagające cele. Prawo pracy nie gwarantuje pracownikowi łatwego planu ani osiągnięcia premii. Cel nie powinien być jednak całkowicie oderwany od warunków rynkowych, możliwości danego regionu, cen, dostępności produktów i narzędzi, którymi dysponuje pracownik.

    Plan może wzbudzać wątpliwości, gdy:

    • jest znacząco wyższy niż wyniki osiągane przez cały zespół
    • został gwałtownie podniesiony bez zmiany warunków sprzedaży
    • żaden pracownik na porównywalnym stanowisku go nie wykonuje
    • przydzielony region ma obiektywnie mniejszy potencjał
    • firma nie dostarcza produktów lub nie realizuje zamówień
    • ceny są niekonkurencyjne, a pracownik nie ma wpływu na rabaty
    • baza klientów jest nieaktualna albo została przekazana innym osobom
    • plan nie uwzględnia sezonowości lub dłuższej nieobecności
    • pracownik został pozbawiony narzędzi potrzebnych do sprzedaży

    Sąd pracy nie powinien zastępować zarządu w ustalaniu polityki handlowej. Może jednak zbadać, czy niewykonanie planu faktycznie świadczyło o słabej pracy konkretnej osoby, czy było powszechnym skutkiem nierealnych założeń.

    Jeżeli niemal cały zespół osiąga 50% planu, trudno bez dodatkowych argumentów uznać, że wynik jednego pracownika na poziomie 55% potwierdza jego szczególnie niską efektywność.

    Czy jeden słabszy miesiąc wystarczy do wypowiedzenia?

    Zależy to od rodzaju sprzedaży, stanowiska i skali pogorszenia. Jednorazowy słabszy okres zwykle ma mniejszą wartość niż powtarzające się niewykonywanie celów przez kilka miesięcy lub kwartałów.

    W niektórych branżach sprzedaż jest bardzo zmienna. Jeden duży kontrakt może zostać przesunięty na kolejny miesiąc, a sezonowość może powodować znaczne różnice między okresami. Pracodawca powinien uwzględniać specyfikę cyklu sprzedażowego.

    Inaczej może być, gdy miesięczny cel stanowił kluczowy warunek realizacji konkretnego projektu, pracownik wcześniej otrzymywał ostrzeżenia, a jego wynik był znacząco niższy od rezultatów wszystkich pozostałych osób.

    W procesie sądowym ważne będzie to, jaki okres wskazano w wypowiedzeniu. Pracodawca powołujący się na trwałą nieskuteczność powinien dysponować danymi potwierdzającymi dłuższy trend. Nie powinien dopiero przed sądem rozszerzać przyczyny na okresy i zdarzenia, których nie wymienił lub nie zakomunikował pracownikowi.

    Czy pracownik powinien wcześniej otrzymać ostrzeżenie?

    Kodeks pracy nie nakłada ogólnego obowiązku wręczenia ostrzeżenia przed wypowiedzeniem z powodu słabych wyników. Pracodawca nie zawsze musi najpierw stosować upomnienie, plan naprawczy albo dodatkowe szkolenie.

    Brak wcześniejszej informacji może jednak mieć znaczenie przy ocenie zasadności wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przez lata otrzymywał dobre oceny, premie i zapewnienia, że wyniki są akceptowane, a następnie został nagle zwolniony z powodu rzekomo trwałej nieskuteczności, warto sprawdzić spójność stanowiska firmy.

    Ostrzeżenia, rozmowy rozwojowe i plany poprawy mogą potwierdzać, że pracownik znał zastrzeżenia i miał możliwość zmiany sposobu pracy. Z drugiej strony sam plan naprawczy nie dowodzi jeszcze, że wypowiedzenie było zasadne. Należy sprawdzić, czy wyznaczone oczekiwania były realne, a okres na poprawę wystarczający.

    Pracodawca powinien także stosować podobne standardy wobec porównywalnych osób. Jeżeli jednemu handlowcowi daje pół roku na poprawę, a drugiego zwalnia po jednym miesiącu mimo podobnych wyników, może powstać pytanie o rzeczywistą przyczynę decyzji.


      Potrzebujesz pomocy? Skorzystaj z porady!


      Jakie znaczenie mają wyniki innych sprzedawców?

      Porównanie z innymi pracownikami może być jednym z najważniejszych dowodów. Pozwala ocenić, czy problem dotyczył konkretnej osoby, czy całego zespołu, produktu albo regionu.

      Porównywane osoby powinny jednak pracować w zbliżonych warunkach. Nie zawsze można zestawiać handlowca obsługującego największe miasto z osobą odpowiedzialną za słabo zaludniony region. Znaczenie mają także doświadczenie, baza klientów, rodzaj sprzedawanych produktów, możliwość udzielania rabatów i wsparcie marketingowe.

      Przyjmuje się, że wyniki sprzedażowe mogą być oceniane przez porównanie z efektami osiąganymi przez osoby zatrudnione na równorzędnych stanowiskach, a także przez porównanie skuteczności tego samego pracownika w kolejnych okresach. Jednocześnie wynik nie powinien być automatycznie traktowany jako jedyne kryterium przesądzające o prawidłowości wypowiedzenia.

      Pracownik powinien ustalić:

      • jaki procent planu osiągały pozostałe osoby
      • czy miały podobny portfel klientów
      • czy plany ustalono według tych samych zasad
      • czy otrzymywały porównywalne wsparcie
      • czy pracodawca uwzględnił różnice regionalne
      • czy wszyscy byli oceniani w tym samym okresie

      Dane te mogą znajdować się w raportach zespołu, rankingach sprzedaży, wiadomościach od przełożonego albo materiałach prezentowanych podczas narad.

      Czy pracodawca może zwolnić najlepszego sprzedawcę za niewykonanie planu?

      Teoretycznie może, jeżeli plan nie został osiągnięty, a wypowiedzenie opiera się na rzeczywistej ocenie przydatności. W praktyce decyzja może być trudniejsza do obrony, gdy pracownik uzyskiwał najlepsze wyniki w zespole, a celu nie wykonywała większość osób.

      Najlepszy wynik nie gwarantuje zatrudnienia. Pracodawca może oczekiwać określonego poziomu bezwzględnego, zwłaszcza gdy jest on ekonomicznie konieczny. Powinien jednak wyjaśnić, dlaczego właśnie wynik najlepszego pracownika uznano za niedopuszczalny i czy plan był realny.

      Jeżeli firma pozostawia osoby osiągające gorsze rezultaty, a zwalnia skuteczniejszego sprzedawcę, mogą istnieć inne kryteria, takie jak koszty zatrudnienia, jakość obsługi, rentowność kontraktów albo przestrzeganie procedur. Powinny one jednak odpowiadać przyczynie podanej w wypowiedzeniu.

      Pracodawca nie może powoływać się w piśmie wyłącznie na brak sprzedaży, a dopiero w procesie twierdzić, że właściwym powodem był konflikt, koszt wynagrodzenia lub nieprawidłowa dokumentacja.

      Jak sytuacja rynkowa wpływa na ocenę wyników?

      Wynik sprzedażowy zależy nie tylko od aktywności pracownika. Znaczenie mają popyt, działania konkurencji, zmiany prawne, kryzysy gospodarcze, sezonowość, ceny, dostępność finansowania i decyzje podejmowane przez centralę firmy.

      Pracownik może bronić się, wykazując, że:

      • cały rynek odnotował spadek
      • firma podniosła ceny bardziej niż konkurencja
      • kluczowy produkt był niedostępny
      • zamówienia nie były realizowane w terminie
      • firma utraciła certyfikat albo uprawnienie potrzebne klientom
      • kampania marketingowa została wstrzymana
      • zmieniono zasady prowizji zniechęcające zespół
      • pracownik otrzymał bazę klientów o niskim potencjale

      Nie każda trudna sytuacja rynkowa wyłącza możliwość wypowiedzenia. Pracodawca może redukować zatrudnienie albo wymagać lepszych rezultatów mimo spadku popytu. Nie powinien jednak przedstawiać skutków własnych decyzji jako indywidualnego niepowodzenia pracownika bez uwzględnienia rzeczywistych warunków.

      Czy brak produktów może usprawiedliwiać niewykonanie celu?

      Tak, szczególnie gdy pracownik nie mógł przyjmować lub realizować zamówień z powodu problemów po stronie firmy. Handlowiec nie powinien ponosić pełnej odpowiedzialności za niedostępność towaru, awarie systemu, brak zdolności produkcyjnej albo niewykonywanie umów przez logistykę.

      Warto zabezpieczyć wiadomości dotyczące braków magazynowych, opóźnień, odrzuconych zamówień i skarg klientów. Istotne mogą być także raporty pokazujące, ile transakcji nie doszło do skutku z przyczyn niezależnych od pracownika.

      Pracodawca może twierdzić, że mimo braków handlowiec powinien sprzedawać inne produkty albo szukać nowych klientów. Należy wtedy sprawdzić, czy miał taką możliwość, odpowiednie uprawnienia i realne alternatywy.

      Jeżeli cel obejmował sprzedaż konkretnego produktu, którego przez znaczną część okresu nie było, wypowiedzenie oparte wyłącznie na niewykonaniu tego planu może być kwestionowane.

      Czy jakość sprzedaży ma znaczenie?

      Tak. Pracodawca może oceniać nie tylko obrót, lecz także marżę, trwałość relacji z klientem, liczbę reklamacji, poziom przeterminowanych płatności i zgodność sprzedaży z procedurami.

      Pracownik może osiągać wysoki obrót dzięki nadmiernym rabatom albo kontraktom generującym straty. W takim przypadku firma może uznać, że realizacja wartościowego planu nie odzwierciedla właściwej jakości pracy.

      Odwrotna sytuacja występuje, gdy handlowiec nie osiąga najwyższego obrotu, ale pozyskuje rentownych i stabilnych klientów. Jeżeli wypowiedzenie odwołuje się jedynie do liczby sprzedaży, sąd będzie badał właśnie tę przyczynę, a nie wszystkie możliwe elementy efektywności.

      Kryteria powinny być znane pracownikowi. Nie jest uczciwe wymaganie maksymalnego obrotu, a następnie zarzucenie nadmiernego rabatowania, jeżeli firma wcześniej premiowała wyłącznie wartość podpisanych umów i nie informowała o minimalnej marży.

      Jak dokładnie trzeba opisać przyczynę wypowiedzenia?

      Wypowiedzenie umowy na czas określony lub nieokreślony dokonane przez pracodawcę powinno zawierać przyczynę uzasadniającą rozwiązanie umowy. Pracownik powinien także otrzymać pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy.

      Przyczyna powinna pozwalać zrozumieć, co dokładnie zarzuca pracodawca. Samo sformułowanie niezadowalające wyniki sprzedażowe może okazać się niewystarczające, jeśli pracownik nie wie, jakiego okresu, produktu, regionu lub poziomu realizacji dotyczy zarzut.

      Prawidłowo opisana przyczyna może wskazywać:

      • okres, którego dotyczy ocena
      • poziom ustalonego celu
      • rzeczywiście osiągnięty wynik
      • powtarzalność niewykonania planu
      • porównanie z wcześniejszymi okresami
      • wcześniejsze informacje o konieczności poprawy
      • wpływ słabych wyników na ocenę przydatności pracownika

      Pracodawca nie musi tworzyć wielostronicowego raportu. Informacja musi być jednak na tyle konkretna, aby pracownik mógł podjąć świadomą decyzję o odwołaniu.

      Czy pracodawca może zmienić przyczynę przed sądem?

      Co do zasady pracodawca powinien bronić przyczyny wskazanej pracownikowi najpóźniej w chwili wręczenia wypowiedzenia. Nie powinien dopiero w procesie tworzyć nowego uzasadnienia, którego pracownik wcześniej nie znał. Przyjmuje się, że przyczyna wypowiedzenia powinna być znana pracownikowi najpóźniej w chwili otrzymania oświadczenia pracodawcy.

      Jeżeli w wypowiedzeniu podano wyłącznie słabą sprzedaż, firma nie powinna później zastępować tej przyczyny zarzutami dotyczącymi spóźnień, konfliktów z zespołem lub niewłaściwego raportowania.

      Może natomiast przedstawiać dowody i szczegóły wyjaśniające przyczynę już wskazaną. Jeżeli pracownik wiedział, których miesięcy i celów dotyczy zarzut, pracodawca może przedłożyć raporty potwierdzające te dane.

      Granica między doprecyzowaniem a wprowadzeniem nowej przyczyny bywa sporna. Dlatego warto porównać dokładne brzmienie wypowiedzenia z odpowiedzią na pozew i dalszymi twierdzeniami firmy.

      Czy brak realizacji celu może uzasadniać zwolnienie dyscyplinarne?

      Sam brak wyniku sprzedażowego zazwyczaj nie wystarcza do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika. Dyscyplinarka wymaga ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków, a nie tylko niezadowalającego rezultatu.

      Inaczej może być, gdy słaby wynik jest skutkiem świadomego niewykonywania pracy, fałszowania raportów, ukrywania kontaktów z klientami, przekazywania kontraktów konkurencji albo uporczywej odmowy realizowania zgodnych z prawem poleceń.

      Należy więc odróżnić:

      • brak oczekiwanego rezultatu mimo wykonywania obowiązków
      • niewłaściwą organizację i niską efektywność
      • celowe niewykonywanie zadań lub poważne naruszenie procedur

      Pierwsze dwa przypadki mogą uzasadniać zwykłe wypowiedzenie. Trzeci może w wyjątkowych okolicznościach prowadzić do rozwiązania bez wypowiedzenia, ale pracodawca musi wykazać odpowiednio poważne naruszenie i stopień winy.

      Czy niewykonanie celu pozwala odebrać premię?

      Zależy to od zasad wynagradzania. Jeżeli premia jest uzależniona od osiągnięcia jasno określonego wyniku, brak realizacji warunku może oznaczać, że prawo do premii nie powstało.

      Inaczej będzie, gdy regulamin przewiduje premię proporcjonalną. Osiągnięcie 80% celu może wtedy uprawniać do określonej części wypłaty. Pracodawca powinien stosować zasady zgodnie z regulaminem, a nie dowolnie zmieniać je po zakończeniu okresu.

      Wątpliwości mogą pojawić się, gdy plan został ustalony z opóźnieniem, zmieniony w trakcie miesiąca albo zależał od czynników pozostających pod pełną kontrolą pracodawcy. Osobno należy ocenić prawo do premii, a osobno zasadność wypowiedzenia.

      Brak prawa do premii nie oznacza automatycznie, że pracownik może zostać zwolniony. Regulamin może przewidywać bardzo ambitny cel premiowy, którego niewykonanie jest częste i nie świadczy o nieprzydatności do pracy.


        Potrzebujesz pomocy? Skorzystaj z porady!


        Czy choroba lub urlop powinny obniżyć plan?

        To zależy od regulaminu i zasad stosowanych w firmie. Jeżeli pracownik przez znaczną część miesiąca był nieobecny z powodu choroby, urlopu rodzicielskiego lub wypoczynkowego, utrzymanie pełnego planu może prowadzić do zniekształcenia oceny.

        Pracodawca powinien rozważyć, czy cel jest proporcjonalnie zmniejszany, przypisywany zespołowi albo realizowany w okresie dłuższym niż miesiąc. Szczególną ostrożność należy zachować przy nieobecnościach związanych z rodzicielstwem, niepełnosprawnością i innymi chronionymi okolicznościami.

        Jeżeli osoba została wytypowana do zwolnienia dlatego, że przez urlop macierzyński nie zrealizowała rocznego planu, może pojawić się zarzut nierównego traktowania. Pracodawca powinien oddzielić obiektywną ocenę efektywności od skutków korzystania z ustawowych praw.

        Z drugiej strony krótki urlop wypoczynkowy nie zawsze wymaga matematycznego obniżenia miesięcznego celu, szczególnie gdy plan uwzględnia normalne nieobecności wszystkich pracowników. Najważniejsza jest spójność stosowanych zasad.

        Jakie znaczenie ma staż i wcześniejsze wyniki?

        Długoletnia dobra praca nie daje gwarancji, że pracodawca nie może wypowiedzieć umowy po pogorszeniu rezultatów. Powinna jednak zostać uwzględniona przy ocenie, czy słabszy okres rzeczywiście świadczy o trwałej nieprzydatności.

        Jeżeli pracownik przez kilka lat regularnie przekraczał plany, a następnie nie wykonał jednego celu z powodu nagłej zmiany rynku, wypowiedzenie może wyglądać mniej przekonująco niż w przypadku osoby od początku osiągającej wyniki znacznie poniżej zespołu.

        Warto zabezpieczyć wcześniejsze rankingi, premie, nagrody, pochwały i oceny okresowe. Mogą one podważać twierdzenie o długotrwałej nieskuteczności.

        Pracodawca może jednak argumentować, że aktualne potrzeby firmy uległy zmianie, a dawne wyniki nie odpowiadają obecnym wymaganiom. Sąd będzie oceniał cały przebieg zatrudnienia, ale szczególne znaczenie zachowa okres wskazany w wypowiedzeniu.

        Czy cele mogą być stosowane nierówno?

        Nie. Pracodawca może różnicować cele ze względu na region, doświadczenie, rodzaj klientów lub potencjał rynku, lecz powinien mieć obiektywne uzasadnienie.

        Podejrzenie nierównego traktowania może powstać, gdy pracownik otrzymuje znacznie wyższy plan niż osoby w porównywalnej sytuacji, ma gorszą bazę klientów, nie dostaje leadów albo jego sprzedaż jest przypisywana innym członkom zespołu.

        Szczególnie niepokojące jest podwyższenie planu tylko jednej osobie bez uzasadnienia, zwłaszcza po konflikcie, zgłoszeniu nieprawidłowości, powrocie z urlopu rodzicielskiego albo odmowie zgody na niezgodne z prawem działanie.

        Nierówne traktowanie nie zawsze oznacza dyskryminację w rozumieniu kodeksu pracy. Może jednak podważać prawdziwość i zasadność przyczyny wypowiedzenia, a przy związku z chronioną cechą prowadzić również do osobnego roszczenia odszkodowawczego.

        Ile czasu ma pracownik na odwołanie?

        Od wypowiedzenia umowy o pracę można odwołać się do sądu pracy w ciągu 21 dni od doręczenia pisma. Termin liczy się od otrzymania oświadczenia, a nie od ostatniego dnia zatrudnienia. Zasada ta wynika z Kodeksu pracy.

        Rozmowy z przełożonym, prośba o cofnięcie wypowiedzenia, oczekiwanie na raporty sprzedażowe ani negocjacje ugodowe nie zatrzymują biegu terminu.

        Jeżeli pismo doręczono 5 sierpnia, nie należy czekać do zakończenia okresu wypowiedzenia. Pozew powinien zostać wniesiony przed upływem ustawowych 21 dni.

        W razie przekroczenia terminu bez winy pracownika można próbować wystąpić o jego przywrócenie. Wymaga to jednak wykazania rzeczywistej przeszkody. Sama niewiedza lub zbyt późne podjęcie decyzji może nie wystarczyć.

        Czego można żądać przed sądem pracy?

        Pracownik może żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, jeżeli umowa jeszcze trwa, przywrócenia do pracy albo odszkodowania. Podstawę tych roszczeń określa art. 45 Kodeksu pracy.

        Przywrócenie może mieć sens, gdy pracownik chce kontynuować zatrudnienie, nadal istnieje stanowisko, a przyczyna wypowiedzenia była nieprawdziwa lub wyraźnie wadliwa.

        Odszkodowanie może być praktyczniejsze, gdy relacje są trwale zerwane, pracownik znalazł już inną pracę albo powrót do zespołu sprzedażowego byłby trudny.

        Sąd może oceniać zarówno zgodność wypowiedzenia z wymogami formalnymi, jak i jego merytoryczne uzasadnienie. Pracodawca powinien wykazać dane sprzedażowe, sposób ustalenia celów i prawdziwość okoliczności wskazanych w oświadczeniu.

        Jakie dowody warto zabezpieczyć?

        W sporze dotyczącym wyników podstawowe znaczenie mają dane pokazujące nie tylko rezultat pracownika, lecz także warunki, w których go osiągał.

        Warto zachować zgodnie z prawem:

        • plany sprzedażowe i regulaminy premiowania
        • miesięczne oraz kwartalne raporty
        • rankingi zespołu
        • wiadomości o zmianie celów
        • informacje o brakach produktów
        • korespondencję z klientami
        • dane o przydzielonych leadach i regionach
        • raporty dotyczące opóźnień w realizacji zamówień
        • wcześniejsze oceny, premie i nagrody
        • plan poprawy wyników oraz informacje o jego wykonaniu
        • wypowiedzenie wraz z potwierdzeniem daty doręczenia

        Nie należy kopiować całej bazy klientów ani tajemnic przedsiębiorstwa. Jeżeli istotne raporty znajdują się wyłącznie w systemie firmowym, można wskazać je w pozwie i wnieść, aby sąd zobowiązał pracodawcę do przedstawienia dokumentów.

        Warto także sporządzić chronologię. Należy zapisać daty przekazywania celów, ich późniejsze zmiany, zgłaszane problemy, rozmowy z przełożonym oraz moment otrzymania wypowiedzenia.

        Kiedy warto odwołać się do sądu?

        Odwołanie ma szczególnie mocne podstawy, gdy przyczyna została opisana wyłącznie ogólnym hasłem, pracownik nie znał planu albo dane wskazane przez firmę są nieprawidłowe.

        Warto rozważyć pozew, gdy:

        • plan był zmieniany w trakcie okresu
        • niemal cały zespół nie realizował celów
        • pracownik osiągał lepsze wyniki niż pozostawione osoby
        • firma nie dostarczała produktów lub leadów
        • region miał obiektywnie mniejszy potencjał
        • nie uwzględniono długiej usprawiedliwionej nieobecności
        • pracodawca podaje przed sądem inne powody niż w wypowiedzeniu
        • wypowiedzenie nastąpiło po zgłoszeniu naruszeń albo konflikcie
        • cele zastosowano wybiórczo
        • podane wyniki nie odpowiadają raportom

        Sama wiara pracownika, że pracował dobrze, może być niewystarczająca. Najsilniejsza argumentacja opiera się na liczbach, dokumentach i porównywalnych warunkach pracy.

        Kiedy wypowiedzenie może być uzasadnione?

        Szanse pracodawcy rosną, gdy cele były jasno ustalone, realne, znane z wyprzedzeniem i wykonywane przez większość porównywalnych pracowników.

        Wypowiedzenie może być uzasadnione zwłaszcza wtedy, gdy:

        • słabe wyniki utrzymywały się przez długi czas
        • pracownik znacząco odstawał od zespołu
        • otrzymywał wsparcie i informacje o konieczności poprawy
        • plan naprawczy nie przyniósł rezultatów
        • miał podobny region i klientów jak skuteczniejsze osoby
        • nie wykorzystywał powierzonych narzędzi
        • raporty potwierdzają spadek jego skuteczności
        • przyczyna została konkretnie opisana

        W takiej sytuacji brak zawinienia nie musi chronić przed zwykłym wypowiedzeniem. Pracodawca ma prawo dobierać osoby, które najlepiej realizują uzasadnione potrzeby organizacji.

        Nadal trzeba jednak sprawdzić formę pisma, pouczenie, prawidłowość danych i ewentualną ochronę szczególną pracownika.

        Najczęstsze błędy pracodawcy

        Pierwszym błędem jest ograniczenie przyczyny do sformułowania słabe wyniki bez wskazania okresu, celu i rzeczywistego rezultatu.

        Drugim błędem jest porównywanie osób działających na całkowicie różnych rynkach albo posiadających nieporównywalne portfele klientów.

        Trzecim jest pomijanie braków produktów, opóźnień i decyzji firmy wpływających na możliwość sprzedaży.

        Czwartym błędem jest zmienianie celów w trakcie okresu albo informowanie o nich po terminie.

        Piątym jest pozostawienie pracowników o gorszych wynikach bez wyjaśnienia obiektywnych powodów.

        Szóstym błędem jest powołanie się w wypowiedzeniu na brak realizacji planu, a następnie przedstawianie przed sądem zupełnie innych zarzutów.

        Siódmym jest nieuwzględnienie wcześniejszych ocen i długoterminowych rezultatów, gdy firma twierdzi, że pracownik od dawna był nieskuteczny.

        Brak realizacji celów sprzedażowych a wypowiedzenie – podsumowanie

        Niewykonanie planu sprzedażowego może stanowić uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia. Pracodawca nie musi zawsze wykazywać winy pracownika, ponieważ zwykłe wypowiedzenie może opierać się także na niezadowalającej efektywności i braku oczekiwanych rezultatów. Nie wystarcza jednak samo wskazanie, że plan nie został osiągnięty.

        Ocena powinna uwzględniać realność celu, długość badanego okresu, wyniki osób na porównywalnych stanowiskach, sytuację rynkową, dostępność produktów, jakość przydzielonego portfela i wsparcie zapewnione przez firmę. Sąd Najwyższy wskazuje, że rezultaty sprzedażowe można porównywać z wynikami równorzędnych pracowników oraz wcześniejszą skutecznością danej osoby, lecz nie zawsze powinny stanowić jedyne kryterium oceny wypowiedzenia.

        Przyczyna wskazana w piśmie powinna być prawdziwa i konkretna. Samo hasło o niezadowalających wynikach może nie pozwalać pracownikowi zrozumieć, jakiego okresu i jakiego poziomu sprzedaży dotyczy zarzut. Orzecznictwo podkreśla, że pracownik powinien znać przyczynę najpóźniej w chwili otrzymania wypowiedzenia.

        Odwołanie warto rozważyć, jeżeli cele były nierealne, większość zespołu ich nie wykonywała, pracownik miał lepsze wyniki od pozostawionych osób albo sprzedaż ograniczały decyzje pracodawcy. Na wniesienie pozwu do sądu pracy są 21 dni od doręczenia wypowiedzenia.

        Słabszy wynik nie zawsze oznacza bezprawne zwolnienie, ale pracodawca powinien potrafić wykazać, że decyzja opierała się na rzetelnych, znanych i sprawiedliwie stosowanych zasadach. Pracownik powinien natomiast zabezpieczyć raporty, cele, rankingi zespołu, informacje o problemach z realizacją zamówień oraz dokumenty pokazujące wcześniejsze rezultaty.


        FAQ

        Czy pracodawca może zwolnić za niewykonanie planu sprzedażowego?

        Tak. Długotrwałe i istotne niewykonywanie realnych celów może uzasadniać zwykłe wypowiedzenie, nawet bez udowodnienia winy pracownika.

        Czy jeden niewykonany plan wystarczy do wypowiedzenia?

        Może, ale zależy to od skali wyniku, rodzaju sprzedaży i wcześniejszych okoliczności. Zwykle większe znaczenie ma powtarzalny brak rezultatów.

        Czy cel musi być przekazany na piśmie?

        Przepisy nie wymagają jednej konkretnej formy, ale pracodawca powinien wykazać, że pracownik znał wysokość celu, okres i zasady jego rozliczania.

        Czy plan może być bardzo wysoki?

        Może być ambitny, lecz całkowite oderwanie go od rynku, potencjału regionu i wyników całego zespołu może podważać ocenę pracownika.

        Czy porównuje się wyniki innych handlowców?

        Tak. Porównanie ma znaczenie, jeżeli osoby pracują na równorzędnych stanowiskach i w podobnych warunkach.

        Czy pracodawca musi najpierw zastosować plan naprawczy?

        Nie ma ogólnego obowiązku. Brak ostrzeżenia i możliwości poprawy może jednak mieć znaczenie przy ocenie całej sprawy.

        Czy brak wyniku może prowadzić do dyscyplinarki?

        Zwykle nie. Sama nieskuteczność uzasadnia co najwyżej zwykłe wypowiedzenie. Dyscyplinarka wymaga ciężkiego, zawinionego naruszenia obowiązków.

        Ile mam czasu na odwołanie?

        Pozew należy złożyć w ciągu 21 dni od doręczenia wypowiedzenia.

        Czego można żądać przed sądem?

        Uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia do pracy albo odszkodowania, zależnie od etapu sprawy i sytuacji pracownika.

        Jakie dowody są najważniejsze?

        Cele sprzedażowe, raporty wyników, rankingi zespołu, informacje o dostępności produktów, przydzielonych klientach, zmianach planu i wcześniejszych ocenach pracownika.

          Skorzystaj z porady

          Polecam Panią Mecenas! Wygraliśmy sprawę z pracodawcą, bardzo sympatyczna i rzetelna osoba. Chcę jeszcze dodać, że jestem zadowolony ze współpracy z Panią Katarzyną. Podziękowania również dla Pani Patrycji.

          Grzegorz Avatar Grzegorz

          Polecam! Pani Katarzyna pomogła mi w przygotowaniu odwołania do ZUS. Sprawa była skomplikowana, jednak Pani Katarzyna znalazła dobre wyjście. Czekamy na odpowiedź z sądu, jednak współpracę już polecam!

          Paulina & Natalia Michalak Avatar Paulina & Natalia Michalak

          Napisz komentarz

          Twój adres email nie zostanie opublikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *