Czy można uzyskać dodatkowe odszkodowanie od pracodawcy za wypadek przy pracy?

O wypadku przy pracy pisałam ostatnio we wpisie, który znajdziesz tutaj.

We wpisie wskazałam, że osoba poszkodowana w wypadku przy pracy może ubiegać się o następujące świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego: zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek wyrównawczy, jednorazowe odszkodowanie, rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Niejednokrotnie jednak okazuje się, że wypadek przy pracy generuje koszty, których poszkodowany nie jest w stanie zaspokoić z otrzymywanego zasiłku czy świadczenia rehabilitacyjnego.

Czy poszkodowany pracownik ma jakiekolwiek szanse na współfinansowanie kosztów leczenia przez pracodawcę?

Czy pracodawca może ponieść odpowiedzialność finansową względem pracownika w związku z wypadkiem przy pracy?

Dzisiaj opiszę ten temat.

I. Wypadek przy pracy – czego może domagać się pracownik, od pracodawcy?

Jak wynika z art. 2371 § 1 k.p.:

Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy lub zachorował na chorobę zawodową określoną w wykazie, o którym mowa w art. 237 § 1 pkt 3, przysługują świadczenia z ubezpieczenia społecznego, określone w odrębnych przepisach.

Mowa tu o przepisach ustawy wypadkowej, czyli ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Dodatkowo, art. 2371 § 2 k.p. przewiduje, że:

Pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy, przysługuje od pracodawcy odszkodowanie za utratę lub uszkodzenie w związku z wypadkiem przedmiotów osobistego użytku oraz przedmiotów niezbędnych do wykonywania pracy, z wyjątkiem utraty lub uszkodzenia pojazdów samochodowych oraz wartości pieniężnych.

Chodzi tu o pokrycie przez pracodawcę szkody w postaci zniszczenia telefonu osobistego, okularów czy protezy ręki lub nogi.

Nie ma przepisu, z którego jasno wynika, że pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy i otrzymał świadczenia z ustawy wypadkowej, które nie wyrównały całej doznanej szkody, ma prawo do uzupełniającego odszkodowania lub zadośćuczynienia na podstawie prawa cywilnego.

Jednakże przykładowo, zgodnie z wyrokiem SA w Rzeszowie z dnia 18 grudnia 2013 r., III APa 9/13:

Cywilnoprawna odpowiedzialność pracodawcy za skutki wypadku przy pracy ma charakter uzupełniający.


Pracownik nie może dochodzić odszkodowania i renty uzupełniającej przed rozpoznaniem jego roszczeń o świadczenia przysługujące na podstawie przepisów ustawy z 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Kolejność jest zatem taka – najpierw musi zostać ustalone uprawnienie do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a następnie należy sprawdzić, czy przyznane świadczenia pokrywają w pełni szkody doznanej przez pracownika w wyniku wypadku przy pracy.

Jeśli nie, można rozważyć domaganie się od pracodawcy pokrycia owej szkody w pełnej wysokości na drodze cywilnej. 

II. Jakie są przesłanki odpowiedzialności pracodawcy?

Opiszę to na przykładzie:

Anna pracuje w księgowości. W jednym pokoju znajduje się kilka biurek, komputerów i jedno urządzenie wielofunkcyjne. Na podłodze jest plątanina kabli do monitorów, stacji komputerowych oraz urządzenia, w tym przedłużacze. Mimo zgłoszeń, pracodawca nie uprzątnął tych kabli. Pewnego dnia Anna potknęła się o kable i przewróciła, łamiąc rękę. Niestety, złamanie trudno się zrastało i Anna korzystała z różnych niechirurgicznych metod sprzyjających zrastaniu złamania, czego nie była w stanie pokryć z uzyskiwanego zasiłku (zapożyczyła się u rodziny), a które to metody nie były finansowane przez NFZ.

Anna zdecydowała się na wystąpienie z pozwem cywilnym przeciwko pracodawcy.

Powództwo zostanie uwzględnione pod warunkiem, że Anna udowodni spełnienie wszystkich przesłanek odpowiedzialności pracodawcy:

1. Bezprawne i zawinione działanie Pracodawcy

Zgodnie z art. 415 k.c., kto ze swej winy wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Pracodawca ponosi odpowiedzialność za działanie bezprawne i zawinione.

Na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Jest to jednocześnie zasada prawa pracy. Chodzi m.in. o dostarczanie pracownikom środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku, zapewnianie prawidłowej obsady kadrowej do wykonywania określonych rodzajów pracy, niedopuszczanie do użytku zepsutych maszyn. Jeśli okaże się, że wypadek przy pracy miał miejsce z powodu uchybień po strony pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, działanie pracodawcy, a właściwie jego zaniechanie, okaże się bezprawne.

Zachowanie pracodawcy powinno być zawinione. Najkrócej ujmując, chodzi o to, aby udowodnić, że pracodawca świadomie postępował niezgodnie z prawem. W podanym przykładzie, pracodawca powinien zapoznać się ze swoimi obowiązkami wynikającymi z kodeksu pracy i zareagować na prośby pracowników – zaniechanie wykonania tego obowiązku było bezprawne i zawinione.

2. Musi powstać szkoda

Szkodą jest uszczerbek powstały wbrew woli poszkodowanego. Wyróżnia się szkodę majątkową i niemajątkową.

Szkodą majątkową jest uszczerbek w dobrach majątkowych, którą da się wyrazić bez problemu w pieniądzu. Szkodą majątkową jest, przykładowo, koszt odpłatnych konsultacji lekarskich czy pełnopłatnych zabiegów.

Niemajątkowa szkodą jest uszczerbek w dobrach niemajątkowych, przykładowo, na zdrowiu – wysokość tej szkody można jedynie oszacować w pieniądzu. Szkoda ta polega, przykładowo, na bólu fizycznym, cierpieniu.

W podanym  przykładzie, Anna dochodzi naprawienia szkody majątkowej – odszkodowanie ma pokryć te koszty odpłatnych zabiegów, na które Anna pożyczała pieniądze.

3. Musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy zdarzeniem a powstałą szkodą

Jeśli konkretna szkoda nie powstałaby bez wystąpienia zdarzenia to możemy mówić o związku przyczynowym między zdarzeniem a szkodą.

W podanym przykładzie, jeśli Anna nie potknęłaby się o kable i nie złamała wskutek tego ręki (wypadek przy pracy), nie musiałaby korzystać z odpłatnej pomocy lekarskiej.

Związek przyczynowy między czynem niedozwolonym a szkodą jest jedną z przesłanek koniecznych odpowiedzialności za szkodę, a zatem brak przyczynowości powoduje, że nawet ocena działań jako bezprawnych i zawinionych nie prowadzi do odpowiedzialności za szkodę (wyrok SN z dnia 24 maja 2005 r., V CK 654/04).

III. Do kiedy pracownik może dochodzić dodatkowego odszkodowania od pracodawcy?

Pracownik nie może w każdym czasie wystąpić z pozwem wobec pracodawcy.

Roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę.

Od razu napiszę, że przysparza problemów ustalenie, czy minął wspomniany wyżej okres 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

Przyjmuje się, że właściwą chwilą do określenia początku 3-letniego biegu przedawnienia jest „dowiedzenie się o szkodzie”, czyli dzień, w którym poszkodowany zdaje sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia wskazujących na fakt powstania szkody.

W podanym przykładzie 3-letni okres rozpocznie się w dniu, w którym Anna dowiedziała się o istniejącym złamaniu (nie musi być to dzień, w którym upadła, ale dzień, w którym przeprowadzono badania, w wyniku których stwierdzono złamanie).

IV. Dodatkowe odszkodowanie od pracodawcy po wypadku w pracy – podsumowanie:

Jak widać, istnieje pole walki do uzyskania zadośćuczynienia oraz odszkodowania od pracodawcy.

Uprzedzam, jednak, że samodzielnie trudno jest ustalić, czy spełnione są przesłanki do uzyskania jakiejkolwiek kwoty pieniężnej od pracodawcy i oszacować wysokość żądań.

Poruszony dzisiaj temat pozostawiam również „otwarty” – w przyszłości przygotuję wpis z perspektywy pracodawcy (jakimi argumentami pracodawca może się bronić w postępowaniu wszczętym przez pracownika).

icon
Jeśli masz pytania, potrzebujesz pomocy, indywidualnej konsultacji, napisz do mnie na adres: katarzyna@klemba.pl

Photo by Lucian Alexe on Unsplash

Napisz komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *