Czy ZUS oskładkuje wynagrodzenie członka zarządu? Wyrok SN z 2025 roku

W dzisiejszym artykule poruszę temat wydanego na początku roku przez Sąd Najwyższy wyroku w przedmiocie oskładkowania wynagrodzenia członka zarządu spółki kapitałowej.

W tym wyroku mowa o tym, czy warto sprawować funkcję członka zarządu także w ramach stosunku umownego i czy warto dzielić obowiązki członka zarządu między umowę o pracę i powołanie.

Z artykułu dowiesz się:

1. Jaka może być podstawa prawna sprawowania funkcji członka zarządu?
2. Czy sprawowanie funkcji członka zarządu może stanowić tytuł do ubezpieczeń?
3. Jaka wypływają wnioski z wyroku Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2025 r., II USKP 73/23

I. Na jakiej podstawie można sprawować funkcję członka zarządu?

Dla porządku muszę przypomnieć, że zawsze członkowie zarządu powoływani są, bądź w umowie spółki, bądź na mocy uchwały organu spółki. Oznacza to, że każdorazowo członka zarządu ze spółką, z chwilą powołania, zaczyna łączyć stosunek korporacyjny, organizacyjny. Na tę okoliczność nie ma potrzeby zawierania żadnej umowy ze spółką.

Przykładowo, członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powołuje się uchwałą wspólników.

Nie wyklucza to możliwości nawiązania z członkiem zarządu dodatkowego stosunku umownego, np. umowy o pracę, w celu sprawowania funkcji członka zarządu w ramach tej umowy.

Wyjaśniam także, że obowiązkiem członka zarządu jest prowadzenie spraw spółki i reprezentowanie spółki na zewnątrz. Jeżeli członek zarządu jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę na takim właśnie stanowisku, do obowiązków pracowniczych członka zarządu należą właśnie prowadzenie spraw spółki i reprezentowanie jej na zewnątrz.

II. Tytuł do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego

Jeśli członek zarządu jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę to podlega z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jak każdy inny pracownik.

Pełnienie obowiązków członka zarządu tylko i wyłącznie na podstawie aktu powołania w skład zarządu nie rodzi obowiązku ubezpieczeń społecznych. Jednak, jeśli członek zarządu pełni swoją funkcję na podstawie powołania i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie, wówczas podlega tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Zgodnie bowiem z art. 66 ust. 1 pkt 35a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych:

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają […] osoby powołane do pełnienia funkcji na mocy aktu powołania oraz prokurenci, które z tego tytułu pobierają wynagrodzenie podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym niezależnie od kwalifikacji do źródła przychodu w rozumieniu ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2647, z późn. zm.), z wyłączeniem osób uzyskujących przychody, o których mowa w art. 13 pkt 5 lub 6 tej ustawy, których roczne wynagrodzenie z tego tytułu nie przekracza kwoty 6000 zł.

III. Wyrok SN z dnia 8 stycznia 2025 r., II USKP 73/23 – o co chodziło?

W sprawie, w której wydano wyrok, członkowie zarządu pełnili swoje funkcje na podstawie powołania i na podstawie stosunku pracy.

Tego samego rodzaju obowiązki – obowiązki zarządcze – były wykonywane w ramach obu tych stosunków prawnych, jedynie różniły się one co do szczegółowości (na podstawie powołania wykonywane były obowiązki bardziej ogólne, długofalowe, a w ramach stosunku pracy członkowie zarządu zarządzali wybranymi zakresami działania spółki).

Wykonywanie funkcji członka zarządu na podstawie powołania i na podstawie stosunku pracy było odpłatne, z tym że, pamiętajmy, że od wynagrodzenia z tytułu powołania opłacana była tylko składka zdrowotna.

Sporne było to, czy wynagrodzenie z tytułu powołania powinno być oskładkowane tak jak wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę.

Każdy członek zarządu, co do zasady, ma obowiązek prowadzenia spraw spółki i reprezentowania jej na zewnątrz.

W ocenie ZUS, podział obowiązków między powołanie a stosunek pracy był sztuczny i wszystkie obowiązki zarządcze były w rzeczywistości wykonywane w ramach umowy o pracę. W tej spółce nie sposób było odróżnić, które obowiązki były wykonywane w ramach umowy o pracę i w ramach powołania. W konsekwencji ZUS uznał, że wszystkie obowiązki zarządcze są wykonywane w ramach stosunku pracy (który jest „najpełniejszym” tytułem do ubezpieczeń) i za podstawę wymiaru składek przyjął wynagrodzenie z umowy o pracę i z powołania.

Sąd Najwyższy opowiedział się za stanowiskiem ZUS

Konkluzja wynikająca z tego wyroku jest taka, że w konfiguracji, w której ta sama osoba:

– wykonuje odpłatnie funkcję członka zarządu na podstawie powołania oraz

– jednocześnie wykonuje odpłatnie funkcję członka zarządu na podstawie stosunku pracy (z tytułu stosunku pracy zawsze należy się wynagrodzenie za pracę),

zatrudnianie na podstawie umowy o pracę na stanowisku członka zarządu jest ryzykowne, tym bardziej, jeśli nie da się wyodrębnić konkretnych zadań z zakresu prowadzenia spraw spółki i reprezentowania jej na zewnątrz w ramach stosunku pracy. Rodzi to ryzyko oskładkowania wynagrodzeń ze stosunku pracy i z powołania na zasadach właściwych dla pracownika.

Na marginesie dodam, że jest to niezwykle trudne, aby skatalogować obowiązki członka zarządu jako obowiązki pracownicze i aby były one inne od tych wykonywanych w ramach powołania.

Sąd Najwyższy wskazał tak:

– Podział na zadania o charakterze strategicznym (o charakterze długofalowym) należące do kompetencji członków zarządu i na zadania operacyjne (wykonywane na bieżąco) związane ze stosunkiem pracy jest całkowicie sztuczny, ponieważ, jak się okazało, był niemożliwy do przeprowadzenia w praktyce, co przyznali sami ubezpieczeni. Potwierdza to, że te dwa rodzaje obowiązków wzajemnie się przenikają czy wręcz jedne pochłaniają drugie, co wyklucza możliwość ich fizycznego rozdzielenia. To z kolei prowadzi do wniosku, że nie było możliwe wyizolowanie obowiązków korporacyjnych z obowiązków pracowniczych. Tak więc podział ze względu na kryteria wskazywane przez odwołującą się Spółkę występuje wyłącznie w teorii, bo jest niemożliwy w praktyce;

– Połączenie się więzią pracowniczą w celu wykonywania obowiązków członka zarządu (umowa o pracę na stanowisku członka zarządu) oznacza włączenie obowiązków korporacyjnych w reżim pracowniczy. Inaczej rzecz ujmując, zatrudnienie pracownicze na stanowisku członka zarządu nie pozwala na wyodrębnienie części obowiązków, które ze swej istoty przynależą do funkcji członka zarządu.

IV. Wnioski praktyczne / rekomendacje

Jakie są nasze rady?

⇒ Jeśli ta sama osoba będzie zatrudniona na stanowisku członka zarządu na podstawie stosunku pracy, a z tytułu powołania nie będzie pobierała wynagrodzenia to ZUS nie będzie miał „punktu zaczepienia” i nie będzie miał „czego” oskładkować na zasadach analogicznych jak w stosunku pracy. Warto, więc, zastanowić się, czy ustalać wynagrodzenie z tytułu powołania;

⇒ Jeśli członek zarządu ma być zatrudniony na podstawie umowy o pracę to niech to będzie stanowisko inne niż członka zarządu lub ogółem – zarządcze. Dzięki temu ZUS nie będzie miał podstaw do przyjęcia, że te same obowiązki są wykonywane w ramach powołania i w ramach stosunku pracy.

Potrzebujesz bardziej indywidualnej porady prawnej? Pamiętaj proszę, zawsze możesz do nas napisać. Postaramy się pomóc.